Hamas Siyasi Büro Şefi Halid Meşal’in Suudi Arabistan ziyareti üzerine çok okumalar yapılıp, çok fazla anlam çıkarılabilir. Çünkü Hareket hala Riyad’da neler konuşulduğuna dair bir açıklama getirmedi. Yalnızca ziyaretin başarılı ve verimli geçtiğine değinilerek “kardeşlik bağı çerçevesinde tarihi ilişkilerin yeniden başladığına dair umut verici bir görüşme olduğu” ifade edildi. Hamas için durum bu şekildeydi ancak İran, Mısır, BAE ve Filistin hükümeti gibi farklı taraflar ziyareti çok başka şekillerle okudu.

Hükümet yanlısı basın organlarında çıkan haberlere göre İran bu ziyareti Yemen’deki olaylarla doğrudan ilişkilendiriyor. Tahran’a göre Suudi Arabistan, İran’a ve Yemen’deki Husilere karşı Hamas kartını oynamaya hazırlanıyor. İran’ın “Pars” ve “Mihr” haber ajansları ile Lübnan’da Hizbullah’a yakın “Kanun” ve “Ahbar” gazeteleri, Hamas’a sert tepki göstererek, hareketin Suudi Arabistan’ın talebi üzerine Gazze’den Yemen’e 700 savaşçı gönderdiğini iddia etti.

Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri ise, ziyaretin Suudi Arabistan’ın yeni siyasi anlayışını yansıttığını düşünüyor. Burada amaç Müslüman Kardeşlere Hamas üzerinden yakınlaşmak istiyor ki bu hem Mısır hem de BAE için problemli bir durum. Aynı şekilde iki ülke İran gibi Yemen için Hamasın kullanıldığını düşünüyor.

Geçtiğimiz günlerde Mısırdaki güvenlik birimlerine yakın olan “Bevabe” gazetesi, Kahire, Riyad’ın İhvanın uzantısı olan Hamas’a yapacağı herhangi bir yakınlaşmayı tartışmayı bile reddettiğini açıkladığını yazdı. Bunun yanı sıra gazetede Mısır’ın tüm arabulucuları devreye sokarak, taraflardan birini Müslüman Kardeşlerin oluşturduğu hiçbir projede yer almayacağı, çünkü Müslüman Kardeşlerin Arap ulusal güvenliği için büyük bir tehlike olduğu haberi yer aldı. Birleşik Arap Emirliklerinde de durum farklı değil. Dubai emniyet genel merkezi müdürü Dahi Khalfan Twitter hesabından yaptığı açıklamada Kral Selman’ın politikasını sert bir dille eleştirdi ve Halid Meşal’in ziyaretinden sonra Suudi Arabistan’ın İslamcılara karşı ılımlı bir tavır takınmaya başladığına işaret etti.

Diğer taraflar olan Filistin hükümeti ile Hamasın siyasi hasmı el Fetih’in, Meşal’in ziyareti karşısında alarm durumuna geçtikleri görülüyor. El Fetih adına basın açıklaması yapan Nebil Şa’t, Filistin hükümetinin Riyad ve Hamas arasında başlayan yakınlıktan dolayı endişe duymaya başladığını ifade etti ve “ Riyada yapılan ziyaretin birlik için motive edici olduğuna, bunun Hamas’ın Gazze’deki nüfuzunu artırmaya yönelik bir çaba olmadığına inanmak istiyoruz” dedi.

Aslında, tüm bu ülkelerin ziyaret konusunda yaptıkları açıklamalar, İran’ın Amerika’yla yaptığı nükleer anlaşma ile Yemen ihvanının lideri Abdülmecid Zindani’nin Riyada yaptığı ziyaretin bir yansıması. Bu durumda Ortaya iki soru çıkıyor: Hamas, Suudi Arabistan’dan ne istiyor? Suudi Arabistan Hamas’tan ne bekliyor?

Hamas’ın isteği net: Gazze kuşatmasının kaldırılması için Araplardan destek istiyor. Ancak öyle görünüyor ki şu an ekarte edilmiş olan Suudi Arabistan Filistin sorunu için daha büyük bir rol kapma çabası içerisinde. Özellikle de İran’la olan çatışması, bölgede çıkan savaşları kendi çıkarı doğrultusunda çözememesi ve nükleer anlaşma sonrasında İran’ın nüfuzunu bölgede artırma ihtimali dolayısıyla Riyad bu aralar tamamen buna yoğunlaşmış durumda.

Peki Riyad Hamas’tan ne bekliyor? İran’ın Hamas’ın Husilerle savaşması için Yemene asker göndereceği iddiası gülünç bir iddia. Böyle bir şeyi ne Suudi Arabistan ister ne de Hamas kabul eder. Zaten teoride konuşulsa bile uygulamaya geçmesi imkansız.

Suudi Arabistan’ın stratejik ve taktiksel olmak üzere iki hedefi var: Öncelikle Hamas’ı Sünni eksene çekmeye çalışıyor. Çünkü hareketin Müslüman Arap toplumu içerisinde büyük manevi bir değeri var. Bu yüzden Tahran’dan uzaklaşması gerek. Böylelikle İran’ın Filistin halkını ve direnişçilerini desteklediği iddiasını da çürütmüş olacak. Bir diğer hedef ise, Yemendeki Islah partisi ile arasında biten güven ilişkisini Hamas desteğiyle yeniden kurmak ki bu girişimler çoktan başladı bile. Her ne kadar hem Suudi Arabistan hem de Hamas yalanlasa da Haber ajansları aylar önce böyle bir aracılığın başladığını duyurmuştu.

Kaynak: El Arabi
Dünya Bülteni için çeviren Tuba Yıldız