İran İslam Cumhuriyeti'nde dini lider Ayetullah Ali Hamaney'in hayatını kaybetmesiyle sonuçlanan gelişmelerin ardından, ülkenin en yüksek yönetim makamına kimin geçeceği konusu Tahran siyasetinin merkezine yerleşti. Yeni dini lideri belirleme yetkisine sahip olan Uzmanlar Meclisi, seçim sürecinin son aşamaya geldiğini ve kararın yakın bir zaman dilimi içerisinde kamuoyuna ilan edileceğini duyurdu. Süreçle ilgili açıklama yapan Uzmanlar Meclisi Üyesi Ayetullah Ahmed Hatemi, halefin belirlenmesi konusunda yürütülen çalışmaların neticelendiğini ifade etti. Bu kapsamda, 56 yaşındaki Mücteba Hamaney, babasının ölümünden sonra makam için adı en çok telaffuz edilen figür olarak dikkat çekiyor.
Mücteba Hamaney, 1969 yılında Meşhed kentinde dünyaya geldi ve eğitim hayatının önemli bir kısmını Şii dünyasının ilim merkezlerinden biri olan Kum kentinde tamamladı. Gençlik yıllarında İran-Irak Savaşı'na katılarak cephede görev alan Hamaney, resmi bir hükümet sıfatı taşımamasına rağmen yıllar içinde rejim hiyerarşisi içerisinde stratejik bir konum elde etti. Özellikle Devrim Muhafızları Ordusu ile kurduğu yakın temaslar ve askeri bürokrasi üzerindeki nüfuzu, adaylık sürecinde elini güçlendiren temel unsurlar arasında gösteriliyor. 2019 yılında Amerika Birleşik Devletleri tarafından yaptırım listesine dahil edilen Hamaney'in, Besiç milisleri ve Kudüs Gücü gibi kritik yapılarla koordineli çalıştığı biliniyor.
DİNİ RÜTBE VE MEŞRUİYET TARTIŞMALARI
Ülkenin yönetim yapısında yapılacak bu köklü değişim, 1979 yılındaki İslam Devrimi ile sona eren monarşik sistemin ardından "hanedan siyaseti" eleştirilerini de beraberinde getiriyor. Mücteba Hamaney'in adaylığına dair bir diğer tartışma konusu ise Şii mezhebi içindeki dini rütbesinden kaynaklanıyor. Hali hazırda "Hücetülislam" rütbesine sahip olan Hamaney, babasının taşıdığı "Ayetullah" unvanına henüz sahip bulunmuyor. Dini liderlik makamı için geleneksel olarak aranan "Ayetullah" şartı, adaylık sürecindeki en önemli hukuki ve dini eşiklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Buna karşın, 1989 yılında Ayetullah Humeyni'nin vefatından sonra Ali Hamaney'in liderlik makamına seçilmesi sürecinde uygulanan prosedürel değişikliklerin bir benzerinin oğlu için de uygulanabileceği ifade ediliyor. Merhum lider Ali Hamaney de göreve gelmeden hemen önce benzer bir süreçten geçerek dini unvanını yükseltmişti. 28 Şubat tarihinde düzenlenen saldırılarda hem babasını hem de eşini kaybeden Mücteba Hamaney'in muhtemel liderliği, bölgedeki jeopolitik dengeler ve İran'ın Batı dünyası ile olan diplomatik ilişkileri açısından kritik bir dönüm noktası teşkil ediyor.
