Macaristan Cumhurbaşkanı Tamas Sulyok, Başbakan Peter Magyar liderliğindeki Tisza Partisi tarafından parlamentodan geçirilen ve cumhurbaşkanlığı görevini sona erdiren anayasa değişikliğini onayladığını açıkladı. Eski bir Anayasa Mahkemesi hakimi olan Sulyok, düzenlemenin gerekli usullere uygun biçimde kabul edilmesi nedeniyle yasayı imzalamaktan başka seçeneğinin bulunmadığını ifade etti.
Anayasa’nın 17. değişikliği olarak kabul edilen düzenlemenin yürürlüğe girmesiyle Sulyok’un cumhurbaşkanlığı görevi sona erecek. Meclis Başkanı Agnes Forsthoffer, parlamento tarafından yeni cumhurbaşkanı seçilene kadar pazartesi gününden itibaren geçici cumhurbaşkanlığı görevini üstlenecek.
SULYOK ANAYASA DEĞİŞİKLİĞİNİ ELEŞTİRDİ
Cumhurbaşkanı Sulyok, yasayı onaylamasına rağmen düzenlemenin Macaristan’ın anayasal düzenine zarar verdiğini savundu. Sulyok, kamu görevlilerinin anayasa değişikliği yoluyla görevden alınmasının hukukun üstünlüğü, kuvvetler ayrılığı ve demokratik kurumlar bakımından tehlikeli bir örnek oluşturduğunu belirtti.
Sulyok, kararın ardından yaptığı açıklamada, “Anayasa’nın 17. değişikliği, Macaristan’ın anayasal demokrasisinde bir dönüm noktası olmuştur. Kamu görevlilerinin hukukun üstünlüğünü açıkça ihlal eden bir yöntemle görevden alınması, demokrasinin anayasal değerleri, kuvvetler ayrılığı ve hukukun üstünlüğü ilkeleri üzerinde derin bir yara açan olumsuz bir emsal oluşturmaktadır.” ifadelerini kullandı.
FORSTHOFFER GEÇİCİ CUMHURBAŞKANI OLACAK
Yasanın Sulyok tarafından imzalanmasının ardından Başbakan Peter Magyar, Meclis Başkanı Agnes Forsthoffer’ın pazartesi gününden itibaren geçici cumhurbaşkanlığı görevine başlayacağını duyurdu. Forsthoffer, Macaristan Parlamentosu yeni cumhurbaşkanını seçene kadar devlet başkanlığı görevini yürütecek.
Nisan ayında yapılan seçimlerin ardından iktidara gelen Magyar, görev süresinin başlamasından itibaren Sulyok’a birçok kez istifa çağrısında bulunmuştu. Magyar, anayasa değişikliğinin kabul edilmesinin ardından yaptığı açıklamada, alınan kararların devlet kurumlarının yeniden yapılandırılması ve kamu yönetiminde görev sürelerinin sınırlandırılması amacı taşıdığını bildirdi.
Magyar, “Bu kararlarla, Orban rejiminin uzun yıllar boyunca Macar halkından almaya çalıştığı bir şeyi yeniden tesis ediyoruz. Gücün sınırlandırılabileceğine, kamu varlıklarının geri alınabileceğine ve devletin yeniden özgür Macar vatandaşlarına hizmet edebileceğine dair güveni yeniden sağlıyoruz.” dedi.
ORBAN DÜZENLEMEYE TEPKİ GÖSTERDİ
Eski Macaristan Başbakanı Viktor Orban, anayasa değişikliğine sosyal medya hesabından yaptığı açıklamayla tepki gösterdi. Cumhurbaşkanının görev süresinin anayasal düzenlemeyle sona erdirilmesini eleştiren Orban, değişikliğin ülkedeki siyasi ve hukuki güvenceleri zayıflattığını ileri sürdü.
Orban, paylaşımında, “Despotluk artık bir tehdit değil, gerçeğin ta kendisidir. Eğer Cumhurbaşkanı’na bu yapılabiliyorsa, yarın hiç kimse güvende olmayacaktır.” ifadelerine yer verdi.
PARLAMENTO YENİ CUMHURBAŞKANINI SEÇECEK
Kabul edilen anayasa değişikliğine göre Macaristan Parlamentosu, yeni bir anayasa yürürlüğe girene kadar görev yapacak veya görev süresi en fazla beş yıl olacak yeni bir cumhurbaşkanı seçecek. Yeni cumhurbaşkanının seçimine ilişkin süreç tamamlanana kadar devlet başkanlığı görevini geçici olarak Meclis Başkanı Forsthoffer yürütecek.
Düzenleme, yalnızca cumhurbaşkanlığı makamına ilişkin hükümleri değil, üst düzey kamu görevlileri ile yargı mensuplarının görev sürelerine yönelik değişiklikleri de kapsıyor. Reform paketinin yürürlüğe girmesiyle siyasi ve kamusal görevlerde bulunan bazı isimler için yeni süre ve yaş sınırlamaları uygulanacak.
POLİTİKA YAPICILARA 12 YILLIK GÖREV SINIRI
Reform paketi kapsamında politika yapıcılara en fazla 12 yıllık görev süresi sınırı getiriliyor. Düzenlemenin hangi görevleri ve makamları kapsayacağı, uygulamaya ilişkin hazırlanacak hükümler doğrultusunda belirlenecek.
Görev süresi sınırıyla kamu yönetiminde ve siyasi karar alma mekanizmalarında uzun süre aynı görevde kalınmasının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Değişiklik, belirlenen görevlerde toplam hizmet süresinin 12 yılı aşmamasını öngörüyor.
ANAYASA MAHKEMESİ HAKİMLERİNE 70 YAŞ SINIRI
Anayasa değişikliğiyle Anayasa Mahkemesi hakimleri için 70 yaşında zorunlu emeklilik şartı getiriliyor. Yaş sınırını dolduran mahkeme üyelerinin görevlerinin sona ermesi ve yerlerine yeni hakimlerin seçilmesi öngörülüyor.
Düzenlemenin, eski Başbakan Viktor Orban’ın müttefiki olarak bilinen mevcut Anayasa Mahkemesi Başkanı Peter Polt’un da zorunlu emekliliğe ayrılmasına yol açması bekleniyor. Polt’un görev durumu, anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesinin ardından yaş sınırına ilişkin hükümlere göre belirlenecek.
