Sudan’da Nisan 2023’ten bu yana devam eden savaşta sahadaki dengeleri etkileyebilecek yeni bir gelişme yaşandı. Sudan Silahlı Kuvvetleri ile çatışan Hızlı Destek Kuvvetleri’nin komutanlarından Musa Hamsin, beraberindeki yüzlerce silahlı unsurla HDK’den ayrılarak ordu tarafına geçti. Hamsin’in grubunun Kuzey Darfur’dan ayrıldıktan sonra önce Kuzey Eyaleti’ndeki Debbe’ye, ardından Omdurman’a ulaştığı bildirildi.
Ayrılan grupta sadece savaşçıların değil, çeşitli kademelerde komutanların ve silahlı araçların da bulunduğu açıklandı. Sudan kaynaklarında aynı dönemde HDK’den ayrılan 55 ve 47 numaralı grupların Debbe’de Sudan ordusuna katıldığı, söz konusu yapının 21 komutan, 37 araç ve 270 kişiden oluştuğu bilgisi yer aldı. Gelişme, HDK bünyesinde son dönemde görülen kopuşların yeni bir halkası olarak değerlendiriliyor.
MUSA HAMSİN YÜZLERCE SAVAŞÇIYLA HDK’DEN AYRILDI
HDK saflarından ayrılan Musa Hamsin’in beraberinde yaklaşık 300 silahlı unsurun bulunduğu bildirildi. Grubun Kuzey Darfur’dan çıkmasının ardından Kuzey Eyaleti’ndeki Debbe’ye geçtiği, daha sonra ise başkent Hartum’un karşı yakasında bulunan Omdurman’a ulaştığı aktarıldı.
Sudan kaynaklarının paylaştığı bilgiler, ayrılığın bireysel bir komutan değişikliğinin ötesinde olduğunu gösteriyor. Hamsin ile birlikte hareket eden grubun içerisinde komutanların bulunması ve çok sayıda silahlı aracın ordu tarafına geçirilmesi, sahadaki askeri kapasite açısından da dikkat çekiyor.
DEBBE’DE ORDUYA KATILIM TÖRENİ DÜZENLENDİ
Sudan Independent’ın 13 Ağustos tarihli haberine göre HDK’den ayrılan 55 ve 47 numaralı grupların Sudan Silahlı Kuvvetleri’ne katılması dolayısıyla Debbe’de bir tören düzenlendi. Haberde 21 komutan, 37 araç ve 270 personelin ordu saflarına geçtiği belirtildi.
Sudan Sınır Muhafızları Komutanı Albay Muhammed Salih Yunus’un yeni katılan grubu karşıladığı ve Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı ve Ordu Komutanı Abdulfettah el-Burhan’ın selamlarını ilettiği de aktarıldı. Katılımın, HDK’den ayrılan unsurların ordu bünyesinde yeniden konumlandırılması sürecinin bir parçası olduğu bildirildi.
HAMSİN’DEN “TEK ORDU” ÇAĞRISI
Musa Hamsin, HDK’den ayrılmasının ardından yaptığı açıklamada Sudan’daki mevcut çatışmaların halkın çıkarına hizmet etmediğini söyledi. Hamsin, ülkedeki silahlı yapıların tek bir ordu çatısı altında birleşmesi gerektiğini savundu.
Hamsin’in açıklamasındaki en dikkat çekici bölüm ise HDK içerisinde başka grupların da ayrılmaya hazırlandığı yönündeki sözleri oldu. Söz konusu iddianın gerçekleşmesi halinde HDK bünyesindeki çözülmenin daha geniş bir askeri harekete dönüşmesi ihtimali gündeme gelecek.
HDK İÇİNDEKİ PARÇALANMA İŞARETLERİ ARTIYOR
Sudan’daki savaş çoğu zaman Sudan ordusu ile HDK arasında iki kutuplu bir çatışma olarak anlatılsa da sahadaki silahlı yapı çok daha parçalı bir görünüm taşıyor. Africa Center for Strategic Studies’in Temmuz 2026 tarihli çalışmasına göre ülkede yaklaşık 150 farklı silahlı grup faaliyet gösteriyor ve hem ordu hem de HDK çok sayıda yerel milis ve silahlı yapıyla birlikte hareket ediyor.
Aynı çalışmada HDK koalisyonunun Sudan ordusuna kıyasla daha parçalı bir yapıya sahip olduğu, bünyesindeki farklı grupların kendi yerel çıkarları doğrultusunda hareket edebildiği ve HDK içerisindeki çatışmaların giderek daha sık görüldüğüne ilişkin bilgiler bulunduğu belirtiliyor.
KOMUTAN KOPUŞLARI DAHA ÖNCE DE YAŞANDI
Musa Hamsin ve beraberindeki grubun ayrılması, HDK bünyesindeki ilk kopuş değil. Sudan ordusuna geçen farklı komutan ve silahlı gruplara ilişkin haberler son aylarda da yayımlandı.
Sudan ordusunun üst düzey komutanlarından Yasir el-Atta, Ağustos ayı başında HDK’den ayrılan Tuğgeneral el-Nur el-Gubba ile birlikte görüntülenmişti. Aynı dönemde Musa Hilal’e bağlı güçlerin de Sudan ordusuyla koordinasyon içerisinde hareket ettiği bildirildi.
ORDU SON DÖNEMDE SAHADA İLERLİYOR
HDK içerisindeki kopuşların yaşandığı dönem, Sudan ordusunun bazı cephelerde ilerleme sağladığı bir sürece denk geliyor. Temmuz ayı sonunda yayımlanan saha değerlendirmelerinde Sudan ordusunun ülke topraklarının yüzde 60’tan fazlasını kontrol ettiği, HDK’nin ise ağırlıklı olarak Darfur ve Kordofan’ın bazı kesimlerinde hakimiyetini sürdürdüğü belirtilmişti.
Sudan ordusu ve müttefikleri temmuz sonunda Kuzey Kordofan’da Bara, Jabrat el-Şeyh, Um Siyala ve Omdurman-El Ubeyd hattındaki bazı stratejik noktaları ele geçirdi. Ordu komutanlığı, operasyonların Darfur ve Kordofan cephelerine doğru genişletileceğini açıklamıştı.
HDK’NİN ANA GÜÇ ALANI DARFUR’DA
Hızlı Destek Kuvvetleri, savaşın başlangıcından itibaren özellikle Darfur’da güçlü bir askeri varlık oluşturdu. HDK’nin liderliğini Muhammed Hamdan Dagalo, bilinen adıyla Hemedti yürütüyor.
HDK’nin tahmini savaşçı sayısına ilişkin farklı rakamlar bulunuyor. Africa Center for Strategic Studies, 2026 itibarıyla HDK ve bağlı yapıların toplam kapasitesini 100 bin ile 200 bin arasında değerlendirirken örgütün Rizeigat başta olmak üzere çeşitli yerel milis ağları ve yabancı savaşçılarla desteklendiğini belirtiyor.
EL FEŞİR’DEKİ ÇATIŞMALAR HAMSİN’E YÖNELİK TEPKİLERİ DE GÜNDEME GETİRDİ
Musa Hamsin’in Sudan ordusuna katılması tüm silahlı gruplar tarafından olumlu karşılanmadı. El Feşir’deki çatışmalarda yer alan bazı silahlı grup mensupları, Hamsin’i kentin HDK kontrolüne geçtiği süreçte sivillere yönelik ihlallere karışmakla suçladı.
Söz konusu suçlamalar Hamsin’in orduya geçişinin ardından yeniden gündeme gelirken, Hamsin’e ilişkin iddiaların bağımsız adli makamlar tarafından doğrulandığına dair açık bir bilgi bulunmuyor. Darfur’daki savaş boyunca HDK ve müttefiklerine yönelik ağır insan hakları ihlali ve sivillere yönelik saldırı suçlamaları uluslararası raporlara da yansıdı.
EL FEŞİR SAVAŞIN EN KRİTİK NOKTALARINDAN BİRİ OLDU
Kuzey Darfur’un merkezi El Feşir, Sudan savaşının en uzun ve ağır çatışmalarına sahne olan şehirlerden biri oldu. Kent, Darfur’daki askeri denge açısından stratejik önem taşıyor.
HDK’nin El Feşir’de elde ettiği askeri kazanımların ardından bölgede sivillere yönelik ihlal iddiaları yoğunlaştı. Uluslararası kaynaklar, şehirde ve çevresinde ağır insan hakları ihlalleri yaşandığına ilişkin çok sayıda tanıklık ve belge yayımladı.
HDK’NİN YAPISI MERKEZİ BİR ORDUDAN FARKLI
HDK’nin iç yapısı, Sudan Silahlı Kuvvetleri gibi geleneksel ve merkezi bir askeri hiyerarşiden farklı özellikler taşıyor. Örgüt çekirdek kuvvetlerinin yanı sıra aşiret milisleri, bölgesel silahlı yapılar ve yabancı savaşçılarla birlikte hareket ediyor.
Africa Center’ın 2026 tarihli değerlendirmesinde HDK koalisyonunun daha parçalı bir komuta yapısına sahip olduğu, bağlı grupların kendi gündemlerini takip edebildiği ve söz konusu yapının merkezi kontrol bakımından çeşitli sorunlar yaşadığı belirtiliyor.
YABANCI SAVAŞÇILAR DA HDK SAFLARINDA YER ALDI
Sudan savaşında HDK saflarında yalnızca Sudanlı silahlı unsurların bulunmadığına ilişkin çok sayıda rapor yayımlandı. Çad, Güney Sudan, Libya ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi ülkelerden gelen savaşçıların HDK bünyesinde yer aldığı belirtilirken Kolombiyalı eski askerlerin de çatışmalara katıldığına ilişkin bulgular ortaya çıktı.
Africa Center’ın tahminine göre yaklaşık 300 Kolombiyalı savaşçı HDK ile bağlantılı güçlerin yanında savaş ve eğitim faaliyetlerine katıldı. Yabancı savaşçıların varlığı, Sudan’daki çatışmanın yerel sınırları aşan güvenlik boyutlarından biri haline geldi.
SUDAN SAVAŞI ÜÇ YILI AŞTI
Sudan’daki mevcut savaş 15 Nisan 2023’te Sudan Silahlı Kuvvetleri ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında başlayan çatışmalarla patlak verdi. Orduyu Abdulfettah el-Burhan, HDK’yi ise Muhammed Hamdan Dagalo yönetiyor.
Çatışmalar zaman içerisinde Hartum’dan Darfur’a, Kordofan’dan Cezire eyaletine kadar geniş bir alana yayıldı. Ordu son dönemde Hartum ve ülkenin merkezi bölgelerinde yeniden hakimiyet kurarken HDK özellikle Darfur’da güçlü varlığını koruyor.
SAVAŞ HENÜZ SONA ERMİŞ DEĞİL
Musa Hamsin ve beraberindeki yüzlerce kişinin HDK’den ayrılması örgüt içerisindeki parçalanmaya ilişkin önemli bir işaret oluştururken, mevcut veriler HDK’nin bütünüyle çözüldüğü anlamına gelmiyor.
Saha analizleri HDK’nin halen Darfur’un büyük bölümünde önemli askeri kapasiteye sahip olduğunu ve Kordofan’daki bazı bölgelerde çatışmaların devam ettiğini gösteriyor. Sudan ordusunun son aylardaki ilerleyişine rağmen uzmanlar savaşın sona ermekten uzak olduğu uyarısında bulunuyor.
HAMSİN’İN ÇAĞRISI SONRASI GÖZLER DİĞER HDK GRUPLARINDA
Musa Hamsin’in başka HDK gruplarının da orduya katılmaya hazırlandığını söylemesi, Sudan’daki çatışmanın bundan sonraki seyri açısından takip edilen başlıklardan biri haline geldi.
Yeni kopuşların yaşanması halinde HDK’nin komuta yapısı, insan gücü ve Darfur-Kordofan hattındaki askeri kapasitesi etkilenebilir. Hamsin’in açıklamasının ardından henüz hangi grupların veya komutanların HDK’den ayrılacağına ilişkin doğrulanmış bir liste açıklanmadı.
