ABD Başkanı Donald Trump, Amerikan Silahlı Kuvvetleri’nin İran’a yönelik saldırının yeniden başladığını Kongre’ye resmen bildirdi. Trump’ın 10 Temmuz tarihli mektubunda, askeri harekâtın 7 Temmuz’da başladığı belirtildi. Beyaz Saray tarafından Temsilciler Meclisi ve Senato liderliğine gönderilen bildirim, 1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası kapsamındaki raporlama yükümlülüğü doğrultusunda hazırlandı.
Mektupta, Amerikan kuvvetlerinin İran’a karşı “savunma amaçlı saldırılar” düzenlediği ve operasyonlarda ABD kara birliklerinin yer almadığı bilgisine yer verildi. Trump, gerçekleştirilen saldırıları sınırlı ve ölçülü olarak nitelendirirken, Amerikan kuvvetlerinin gerekli görülmesi halinde yeni askeri faaliyetlerde bulunabilecek şekilde bölgede konuşlandırıldığını Kongre’ye aktardı.
ASKERİ HAREKÂTIN 7 TEMMUZ’DA BAŞLADIĞI BİLDİRİLDİ
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, 7 Temmuz’da İran’a yönelik yeni saldırılar düzenlendiğini açıklamıştı. Washington yönetimi, operasyonların Hürmüz Boğazı’ndan geçen üç ticari gemiye yönelik İran saldırılarına karşı gerçekleştirildiğini bildirmişti. Amerikan yönetimi, İran’ın eylemlerini ateşkesin ihlali ve uluslararası deniz taşımacılığına yönelik tehdit olarak gerekçelendirdi.
ABD’nin sonraki saldırılarında İran’a ait hava savunma sistemleri, füze ve insansız hava aracı unsurları ile deniz kuvvetlerine bağlı tesisler hedef alındı. İran ise ABD’nin bölgedeki askeri varlıklarına ve bazı Körfez ülkelerindeki hedeflere füze ve insansız hava araçlarıyla karşılık verdi.
DENİZ ABLUKASI YENİDEN UYGULAMAYA KONULDU
Trump, askeri operasyonların yeniden başlamasının ardından İran’a yönelik deniz ablukasının da tekrar uygulanacağını açıkladı. ABD yönetimi, uygulamanın İran gemileri ile İran bağlantılı deniz taşımacılığını kapsayacağını, diğer ülkelere ait gemilerin ise denetim şartıyla Hürmüz Boğazı’ndan geçiş yapabileceğini bildirdi.
Washington yönetimi, kararın İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatma girişimi, ticari gemilere yönelik saldırılar ve bölgedeki ABD çıkarları ile müttefik ülkelere yönelen eylemler sonrasında alındığını belirtti. İran yönetimi ise Hürmüz Boğazı üzerindeki yetki iddiasını sürdürerek ABD’nin bölgedeki askeri faaliyetlerine karşılık vereceğini açıkladı.
BİLDİRİM YENİ BİR ASKERİ YETKİ ANLAMINA GELMİYOR
1973 tarihli Savaş Yetkileri Yasası’na göre ABD Başkanı, Amerikan Silahlı Kuvvetleri’ni fiili çatışmaya veya çatışmaya girme ihtimalinin açık olduğu bir duruma sevk etmesinin ardından 48 saat içinde Kongre’ye yazılı bildirim sunmakla yükümlü bulunuyor. Bildirimde operasyonun şartları, anayasal ve yasal dayanağı ile tahmini kapsamı ve süresinin açıklanması gerekiyor.
Kongre’ye gönderilen mektup, ABD’nin İran’a resmen savaş ilan ettiği veya Kongre’nin yeni bir askeri yetki verdiği anlamına gelmiyor. Bildirim, Başkan’ın yasada yer alan raporlama yükümlülüğünü yerine getirdiğini gösteriyor. Savaş ilan etme ve askeri güç kullanımına özel yetki verme yetkileri Kongre’de bulunmaya devam ediyor.
YASADA 60 GÜNLÜK SÜRE ÖNGÖRÜLÜYOR
Savaş Yetkileri Yasası, Kongre’ye sunulan veya sunulması gereken bildirimden sonra Amerikan kuvvetlerinin kullanımının 60 takvim günü içinde sona erdirilmesini öngörüyor. Sürenin devam edebilmesi için Kongre’nin savaş ilan etmesi, askeri operasyonlara özel yetki vermesi veya yasal süreyi uzatması gerekiyor. Başkan, askerlerin güvenli biçimde çekilmesi için kaçınılmaz bir askeri zorunluluk bulunduğunu Kongre’ye bildirmesi halinde süreyi en fazla 30 gün daha uzatabiliyor.
Yasada yer alan 60 günlük dönem, Başkan’a otomatik olarak yeni bir askeri yetki vermiyor. Düzenleme, Kongre’nin onayı olmadan sürdürülen askeri faaliyetlerin sona erdirilmesine ilişkin takvimi belirliyor ve Kongre’nin anayasal denetim yetkisini ortadan kaldırmıyor.
KONGRE DAHA ÖNCE İRAN OPERASYONLARINA KARŞI KARAR ALMIŞTI
ABD Temsilciler Meclisi ve Senatosu, Haziran ayında Trump yönetiminin İran’a yönelik askeri faaliyetlerini durdurmasını isteyen bir Savaş Yetkileri Kararı’nı kabul etmişti. Temsilciler Meclisi’ndeki oylamada karar 215’e karşı 208 oyla, Senato’daki oylamada ise 50’ye karşı 48 oyla kabul edilmişti. Karar, Kongre’nin savaş ilanı veya özel bir askeri yetkilendirmesi bulunmadığı sürece Amerikan kuvvetlerinin İran’a yönelik çatışmalardan çekilmesini öngörüyordu.
