Pakistan’ın önde gelen Deobandi alimlerinden Şeyh Muhammed İdris Turangzai, ülkenin Hayber Pahtunhva eyaletindeki Çarsadda bölgesinde düzenlenen suikast saldırısında hayatını kaybetti. Saldırı, son yıllarda Pakistan’daki dini çevreleri hedef alan en dikkat çekici suikastlardan biri olarak değerlendiriliyor.
Dr. Şer Ali Şah ve Şeyh Hasan Jan’ın ardından Pakistan’daki en kıdemli Peştun Deobandi alimlerinden biri olarak gösterilen Turangzai’nin, Pakistan ve Afganistan genelinde binlerce öğrencisi bulunuyordu. Pak-Afgan Deobandi toplulukları içinde önemli etkiye sahip olan din adamının, Afgan Talibanı içerisindeki çok sayıda komutan ve yönetici üzerinde de dini ve eğitimsel etkisi olduğu ifade ediliyor.
Taliban yönetiminde görev alan birçok ismin eğitim geçmişinde Şeyh İdris’in medreselerinin bulunduğu belirtilirken, söz konusu isimlerin bir kısmının mevcut Afganistan yönetiminde üst düzey görevlerde bulunduğu kaydedildi.
AFGANİSTAN TEMASLARINDA YER ALMIŞTI
Şeyh Muhammed İdris Turangzai, Ocak 2024’te Pakistanlı Deobandi siyasetçi Mevlana Fazlur Rehman’ın Afganistan’a gerçekleştirdiği temaslarda da heyette yer almıştı. Söz konusu ziyaretin, Pakistan ile Afgan Taliban yönetimi arasında yürütülen temaslar ve kolaylaştırıcılık girişimleri kapsamında düzenlendiği aktarılmıştı.
Şeyh İdris’in heyette bulunmasının, Taliban yönetimiyle gerçekleştirilen görüşmelerde etkili olduğu değerlendirilirken, görüşmeler sırasında Taliban’ın en üst düzey liderlerinden Şeyh Hibetullah Ahundzade ile de temas sağlandığı bildirildi. Ziyaret kapsamında Pakistan heyetine alışılmışın üzerinde devlet protokolü uygulandığı ifade edildi.
DEAŞ HORASAN ŞÜPHESİ ÖNE ÇIKIYOR
Pakistan ve Afganistan’da faaliyet gösteren DEAŞ Horasan yapılanmasının, geçmişte Pakistan’daki önde gelen Deobandi alimlerini yayınlarında tehdit ettiği biliniyor. Şeyh Muhammed İdris’in de örgütün hedef gösterdiği isimler arasında yer aldığı kaydedildi.
Söz konusu geçmiş tehditler nedeniyle saldırının faili konusunda gözler yeniden DEAŞ Horasan yapılanmasına çevrilirken, olayla ilgili henüz resmi bir açıklama yapılmadı ve saldırıyı üstlenen bir grup olmadı.
Şeyh İdris’in son dönemde bazı Afgan Talibanı yanlısı sosyal medya çevrelerinin eleştirilerine de maruz kaldığı belirtildi. Eleştirilerin, Pakistan Kara Kuvvetleri Komutanı Mareşal Asım Munir hakkında yaptığı olumlu değerlendirmelerin ardından arttığı ifade edildi.
TALİBAN ÇEVRELERİNDEN TAZİYE MESAJLARI
Şeyh Muhammed İdris’in ölüm haberinin ardından Taliban çevrelerinden çok sayıda taziye mesajı yayımlandı. Taliban yönetiminde görevli bir yetkilinin yaptığı paylaşımda, Şeyh İdris hakkında son dönemde bazı şikayetlerin gündeme geldiği ancak kendisine yönelik herhangi bir saldırıya izin verilmediği ifade edildi.
Söz konusu paylaşımda, “Şeyh İdris hakkında yakın zamanda bazı şikayetler ortaya çıkmış olsa da Allah’a yemin olsun ki kimsenin ona zarar vermesine izin vermedik. Alimlerin dokunulmazlığını ihlal etmek doğru değildir. Kendisi birçok ilim talebesinin hocasıydı. Büyük üzüntü duyuyoruz. Allah rahmetiyle muamele etsin.” ifadeleri yer aldı.
PAKİSTAN’DA DİN ADAMLARINA YÖNELİK SALDIRILAR
Pakistan’da son yıllarda önde gelen birçok dini lider saldırılarda hayatını kaybetti. Müftü Münir Şakir ile Mevlevi Hamid ul Hak Hakkani’nin öldürülmesi kamuoyunda geniş yankı uyandırmıştı.
Söz konusu saldırılarla ilgili resmi olarak sorumluluk üstlenen bir yapı bulunmazken, DEAŞ Horasan yanlısı sosyal medya hesaplarının saldırıları destekleyen paylaşımlar yaptığı görüldü. Bazı durumlarda örgüte ait yayın organlarında hedef alınan isimler hakkında önceden tehdit içerikli mesajlar yayımlandığı, bazı saldırıların ardından ise öldürülmelerin “meşru” olarak nitelendirildiği aktarıldı.
