ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile temaslara ilişkin yaptığı açıklamada “çok saygın bir İranlı liderle görüştük” ifadelerini kullanmasının ardından söz konusu ismin kim olduğu gündeme geldi. İran basını ve uluslararası kaynaklara yansıyan bilgilere göre, Trump’ın işaret ettiği kişinin İran İslam Danışma Meclisi Başkanı Muhammed Bagher Ghalibaf olduğu belirlendi.
1961 yılında İran’ın Meşhed kenti yakınlarındaki Torqabeh’te doğan Ghalibaf, hem askeri hem de siyasi kariyeriyle öne çıkan isimler arasında yer alıyor. Devrim Muhafızları kökenli olan Ghalibaf, İran-Irak Savaşı sırasında aktif görev aldı ve ilerleyen yıllarda üst düzey komutanlık görevlerinde bulundu.
ASKERİ VE GÜVENLİK KARİYERİ
Ghalibaf, İslam Devrim Muhafızları bünyesinde Hava Kuvvetleri Komutanlığı görevini yürüttü. 2000-2005 yılları arasında ise İran Emniyet Teşkilatı’nın başında bulundu. 1999’daki öğrenci protestoları sürecinde dönemin Cumhurbaşkanı Muhammed Hatemi’ye gönderilen ve protestoların bastırılmasını talep eden mektubu imzalayan komutanlar arasında yer aldı.
Güvenlik bürokrasisindeki görevleri sırasında, protestoların bastırılması ve kamu düzenine yönelik müdahaleler nedeniyle eleştirilerin odağında bulunduğu dönemler yaşandı.
TAHRAN BELEDİYE BAŞKANLIĞI DÖNEMİ
2005 yılında Tahran Belediye Başkanı olarak göreve başlayan Ghalibaf, bu görevini 2017 yılına kadar sürdürdü. Belediye başkanlığı döneminde altyapı projeleri ve kentsel dönüşüm çalışmalarıyla öne çıktı.
Aynı dönemde belediyeye ait bazı mülklerin indirimli şekilde devredildiği iddiaları ve çeşitli mali usulsüzlük suçlamaları kamuoyuna yansıdı. İddialar kapsamında yüzlerce taşınmazın piyasa değerinin altında el değiştirdiği öne sürüldü.
SİYASİ KARİYERİ VE PARLAMENTO BAŞKANLIĞI
Ghalibaf, 2005, 2013 ve 2024 yıllarında cumhurbaşkanlığı seçimlerine aday oldu ancak seçilemedi. 2017 yılında ise adaylıktan çekildi. 2020 yılında yapılan seçimlerin ardından İran Parlamentosu Başkanı olarak göreve başladı.
2024 seçimlerinde yeniden milletvekili seçilen Ghalibaf, görevini sürdürdü. İran siyasetinde muhafazakar çizginin önde gelen temsilcileri arasında yer aldı.
TARTIŞMALAR VE ELEŞTİRİLER
Ghalibaf’ın siyasi kariyeri boyunca çeşitli tartışmalar gündeme geldi. 1999 ve sonraki yıllarda yaşanan öğrenci protestolarının bastırılmasındaki rolü, insan hakları ihlalleri iddialarıyla birlikte uluslararası raporlara konu oldu.
Ayrıca belediye başkanlığı dönemine ilişkin yolsuzluk iddiaları, aile üyelerinin yurt dışındaki yatırımları ve İstanbul’da lüks gayrimenkul alımları gibi konular da kamuoyunda tartışma yarattı.
GÜNCEL KONUMU VE ETKİSİ
2026 yılında İran ile ABD ve İsrail arasında yaşanan çatışmaların ardından Ghalibaf’ın, İran’daki karar alma süreçlerinde etkili isimlerden biri olduğu değerlendiriliyor. Üst düzey bazı yetkililerin hayatını kaybettiği süreçte, güvenlik ve stratejik karar mekanizmalarında rol üstlendiği ifade ediliyor.
İran iç siyasetinde ve bölgesel gelişmelerde etkili aktörlerden biri olarak öne çıkan Ghalibaf, askeri geçmişi ve siyasi pozisyonu nedeniyle ülke yönetiminde önemli figürler arasında yer alıyor.
