Kamerun Cumhurbaşkanı Paul Biya, eşi Chantal Biya ve beraberindeki resmi heyetle 7 Haziran’da başkent Yaounde’den ayrılarak Avrupa’ya gitti. Kamerun Cumhurbaşkanlığından aynı gün yapılan açıklamada, Biya’nın Avrupa’da “kısa süreli özel ziyaret” gerçekleştireceği bildirilirken ziyaretin sona ereceği tarihe ilişkin bilgi paylaşılmadı. Cumhurbaşkanı’na Cumhurbaşkanlığı Sivil Kabine Direktörü Samuel Mvondo Ayolo’nun da aralarında bulunduğu yetkililerin eşlik ettiği açıklandı.
Aradan geçen 55 güne rağmen Cumhurbaşkanı’nın ülkeye dönüş tarihine ilişkin resmi bir takvim ilan edilmedi. Biya’nın İsviçre’nin Cenevre kentinde bulunduğuna ilişkin haberler Kamerun ve uluslararası basında geniş yer bulurken Cumhurbaşkanlığının ziyaretle ilgili ilk açıklamasında gidilen ülkenin adı belirtilmedi. Hükümet yetkililerinin sonraki açıklamalarında Biya’nın Avrupa’da özel ziyaret gerçekleştirdiği ve devlet işlerini yurt dışından sürdürdüğü ifade edildi. İletişim Bakanı Rene Emmanuel Sadi ise Biya’nın Cenevre’de bulunduğunu ve çalışmalarını buradan yürüttüğünü belirtti.
SAĞLIK DURUMUNA İLİŞKİN İDDİALAR YENİDEN GÜNDEMDE
Cumhurbaşkanı’nın uzun süredir ülkeye dönmemesi, sağlık durumuna ilişkin iddiaların yeniden gündeme gelmesine yol açtı. Hükümet, daha önce Biya’nın tedavi gördüğüne ilişkin haberleri yalanlayarak Cumhurbaşkanı’nın yurt dışında bulunduğu dönemlerde de devlet işlerini yürüttüğünü açıklamıştı. Biya’nın ne zaman Kamerun’a döneceği veya kamuoyu önüne çıkacağı konusunda ise resmi makamlarca bir tarih paylaşılmadı.
Biya’nın sağlık durumuna ilişkin doğrulanmış herhangi bir teşhis veya hastanede tedavi gördüğünü ortaya koyan resmi açıklama bulunmuyor. Cumhurbaşkanı’nın 7 Haziran’dan bu yana kamuoyu önünde görülmemesi ve ziyaretin başlangıcında “kısa süreli” olarak tanımlanması, ülkede yönetimin işleyişine ilişkin tartışmaların artmasına neden oldu.
MUHALEFETTEN ANAYASA MAHKEMESİNE ÇAĞRI
Muhalefetteki Kamerun Demokratik Birliği, Cumhurbaşkanı’nın uzun süren yurt dışı ziyareti sırasında devlet yönetiminin nasıl sürdürüldüğüne ilişkin kamuoyuna açıklama yapılmasını istedi. Parti, devletin temel kurumlarının işleyişi ve Cumhurbaşkanı adına alınan kararlar konusunda şeffaflık çağrısında bulundu.
Kamerun Değişim Cephesi Genel Başkanı Jean Michel Nintcheu da Anayasa Mahkemesine çağrı yaparak cumhurbaşkanlığı makamının boşaldığının ilan edilmesini talep etti. Nintcheu’nun çağrısı, Biya’nın uzun süredir ülke dışında bulunması ve dönüş tarihinin açıklanmaması üzerine yürütülen tartışmaların ardından geldi.
Kamerun’daki anayasal prosedür uyarınca cumhurbaşkanlığı makamının boşaldığına karar verilebilmesi için devlet başkanının görevini kalıcı olarak yerine getiremediğinin yetkili kurumlarca tespit edilmesi gerekiyor. Biya’nın görevini kalıcı olarak yerine getiremediğine ilişkin yetkili kurumlar tarafından alınmış veya kamuoyuna açıklanmış bir karar bulunmuyor.
CUMHURBAŞKANI YARDIMCILIĞI MAKAMI YENİDEN OLUŞTURULDU
Kamerun Parlamentosu, Ulusal Meclis ve Senatonun 4 Nisan 2026’da gerçekleştirdiği ortak oturumda kabul edilen anayasa değişikliğiyle, 1972’de kaldırılan cumhurbaşkanı yardımcılığı makamını yeniden oluşturdu. Düzenleme, parlamentodaki oylamada çoğunluğun desteğini alırken muhalefet partilerinin bir bölümü oturumu boykot etti.
Yeni anayasal düzenlemeye göre cumhurbaşkanı yardımcısı, cumhurbaşkanı tarafından atanacak ve görevden alınabilecek. Cumhurbaşkanının ölmesi, istifa etmesi veya görevini kalıcı olarak yerine getirememesi halinde yardımcısı, yedi yıllık görev süresinin kalan bölümünde devlet başkanlığı görevini üstlenecek. Cumhurbaşkanı yardımcısının olağan dönemde kullanacağı yetkiler ise cumhurbaşkanı tarafından devredilen görevlerle sınırlı olacak.
Anayasa değişikliğinin yürürlüğe girmesine rağmen cumhurbaşkanı yardımcılığı görevine henüz herhangi bir atama yapılmadı. Sosyal medyada Biya’nın oğlu Franck Emmanuel Biya’nın göreve atandığını öne süren bir kararname yayımlanırken söz konusu belgenin sahte olduğu ve resmi bir atamanın gerçekleştirilmediği doğrulandı.
Muhalefet, düzenlemenin cumhurbaşkanına seçim yapılmadan halefini belirleme imkanı verdiğini savunarak anayasa değişikliğine tepki gösterdi. İktidar kanadı ise cumhurbaşkanı yardımcılığı makamının yeniden oluşturulmasının devlet yönetiminde sürekliliği sağlamayı ve olası bir görev boşluğunda kurumsal belirsizliği önlemeyi amaçladığını bildirdi.
BİYA’NIN 44 YILA YAKLAŞAN İKTİDARI
Kamerun’un ilk Cumhurbaşkanı Ahmadou Ahidjo’nun istifasının ardından 6 Kasım 1982’de anayasal süreç kapsamında cumhurbaşkanlığı görevini devralan Paul Biya, yaklaşık 44 yıldır ülkeyi yönetiyor. Biya, cumhurbaşkanlığı görevinden önce 1975-1982 döneminde başbakanlık yaptı.
Biya, 1984, 1988, 1992, 1997, 2004, 2011, 2018 ve 2025’te düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin resmi sonuçlarına göre görevini sürdürdü. Kamerun’da 2008’de kabul edilen anayasa değişikliğiyle cumhurbaşkanlığı için uygulanan dönem sınırlaması kaldırılırken düzenleme, Biya’nın sonraki seçimlerde yeniden aday olmasının önünü açtı.
Kamerun Anayasa Konseyi, 12 Ekim 2025’te yapılan son cumhurbaşkanlığı seçiminde Biya’nın oyların yüzde 53,66’sını aldığını açıklayarak seçimleri kazandığını ilan etti. Biya, açıklanan sonuçların ardından yedi yıllık yeni görev dönemi için cumhurbaşkanlığı görevini sürdürdü.
DÜNYANIN GÖREVDEKİ EN YAŞLI DEVLET BAŞKANI
Şubat 1933 doğumlu olan 93 yaşındaki Paul Biya, dünyanın görevdeki en yaşlı devlet başkanı ünvanını taşıyor. Yaklaşık 44 yıllık cumhurbaşkanlığı dönemiyle Afrika’nın en uzun süre görev yapan liderleri arasında bulunan Biya’nın Avrupa ziyaretinden dönüş tarihine ilişkin Kamerun makamlarından henüz resmi bir açıklama yapılmadı.
