ABD Başkanı Donald Trump'ın en büyük hedefi Çin'i küresel anlamda ABD hegemonya alanından uzak tutmaktı. Bunun için elindeki en büyük koz ise Çin'in İran'dan aldığı petroldü. Trump, İran'ı alarak Çin'e karşı büyük bir zafer kazanmış olacak, masaya güçlü bir kozla oturacaktı. Ancak İran planları suya düşen Trump, Pekin'e eli boş gitmek zorunda kaldı. Şimdi Çin'e karşı kullanabileceği hiçbir kozu bulunmuyor.
Trump, yaklaşık 8,5 yıl aradan sonra Çin’e resmi ziyaret gerçekleştirmek üzere Pekin’e geldi. Trump’ın ziyaretinin 15 Mayıs’a kadar sürmesi planlanırken, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ilişkiler açısından kritik önem taşıyan temaslar uluslararası kamuoyunun odağına yerleşti.
Trump’ın Çin ziyareti kapsamında Xi Jinping ile bir araya gelmesi bekleniyor. Görüşmelerde İran krizi, Tayvan gerilimi, ekonomik yaptırımlar ve ticaret ilişkilerinin ana gündem maddeleri arasında yer alacağı değerlendiriliyor.
ZİYARETE ÜST DÜZEY İSİMLER EŞLİK EDİYOR
ABD heyetinde Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Savunma Bakanı Pete Hegseth, Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer ve Beyaz Saray Müsteşarı Stephen Miller da yer aldı.
Trump’a ayrıca ABD’nin önde gelen şirketlerinin yöneticileri eşlik etti. Boeing, Citigroup ve Qualcomm yöneticilerinin bulunduğu heyette, Tim Cook ve Elon Musk da yer aldı.
KARŞILAMA TÖRENİ DİKKAT ÇEKTİ
Trump için Pekin’de düzenlenen görkemli karşılama töreni ziyaretin öne çıkan görüntülerinden biri oldu. Karşılama sırasında Trump’ın keyifli tavırları dikkat çekti.
Ziyaret, Washington ile Pekin arasında son dönemde kırılgan hale gelen ticaret ilişkileri açısından da önemli bir döneme denk geldi. Trump yönetimi, Nisan 2025’te çok sayıda ülkeye kapsamlı gümrük vergileri uygulamaya başlamıştı. Süreçte ABD ile Çin arasında karşılıklı gümrük vergilerinin yüzde 100’ün üzerine çıktığı ticaret savaşı yaşanmıştı.
Tarifeler, Trump ile Xi Jinping’in geçen ekim ayında Güney Kore’de gerçekleştirdiği görüşmenin ardından askıya alınmıştı. Ancak taraflar arasındaki karşılıklı açıklamalar ve ekonomik gerilim devam etti.
TİCARET VE ÇİP REKABETİ GÜNDEMDE
Taraflar arasında geçen yıl tarifeler konusunda ateşkes sağlanmasına rağmen kalıcı çözüm henüz bulunamadı. Çin’in üretim kapasitesine yaptığı yüksek yatırımların, iç talebin zayıf seyretmesi nedeniyle şirketleri dış pazarlara yönlendirdiği belirtiliyor.
Çin yönetimi son dönemde özellikle robotik ve çip teknolojilerine yönelik yatırımlarını artırdı. Pekin yönetiminin, Batılı şirketlere olan bağımlılığı azaltmak amacıyla gelişmiş çip üretim çalışmalarını hızlandırdığı ifade ediliyor.
Trump yönetiminin ise Çin’den, soya fasulyesi ve uçak parçaları başta olmak üzere ABD’nin kilit sektörlerinden daha fazla ürün satın almasını talep etmesi bekleniyor.
ABD’DE TARİFE KARARLARI TARTIŞILIYOR
Trump’ın ticaret politikaları ABD’de de hukuki tartışmaların odağında yer aldı. ABD Yüksek Mahkemesi’nin Trump’ın “Kurtuluş Günü” olarak nitelendirdiği süreçte ilan edilen tarifeleri iptal ettiği belirtilirken, yönetimin daha sonra tüm ülkelere geçici yüzde 10 vergi uygulanması için farklı bir yasal düzenlemeye yöneldiği kaydedildi.
ABD’de bir ticaret mahkemesi geçen hafta küresel tarifelerin gerekçesiz olduğuna hükmetmişti. Kararın yeni hukuki itirazların önünü açabileceği değerlendiriliyor.
İRAN KRİZİ MASADAKİ BAŞLIKLAR ARASINDA
Trump-Xi görüşmesinde İran konusunun da önemli gündem maddelerinden biri olması bekleniyor. Çin’in geniş petrol rezervleri ve çeşitlendirilmiş enerji kaynakları sayesinde bölgedeki gelişmelerin etkilerini diğer bazı ülkelere göre daha sınırlı hissettiği ifade ediliyor.
Pekin yönetiminin ithal ettiği petrolün önemli bölümünü Rusya’dan temin ettiği, aynı zamanda İran petrolünün de en büyük alıcılarından biri olduğu belirtiliyor. Buna rağmen çatışmaların uzamasının Çin ekonomisi üzerinde baskı oluşturduğuna yönelik işaretlerin arttığı kaydediliyor.
Çinli yetkililerin enerji güvenliği ve tedarik zincirlerinin korunmasına yönelik önlemleri gündemde tuttuğu belirtilirken, hem Washington hem de Pekin yönetiminin çatışmaların sona erdirilmesine yönelik isteğinin görüşmelerde öne çıkabileceği ifade ediliyor.
