İran ile ABD arasında ilan edilen süresiz ateşkese rağmen Hürmüz Boğazı’nda gerilim sürüyor. Küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip bölgede tarafların askeri ve siyasi hamleleri devam ederken, son gelişmeler deniz trafiği ve diplomatik ilişkiler üzerindeki baskıyı artırdı.
HÜRMÜZ’DE GEMİLERE MÜDAHALE
İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı’nda iki gemiye el koydu. Liberya bayraklı Epaminondas ile Panama bayraklı MSC Francesca isimli gemilerin gerekli izinlere sahip olmadıkları ve navigasyon sistemlerine müdahale ettikleri gerekçesiyle İran kıyılarına çekildiği bildirildi. Müdahalenin ardından bölgede bekleyen gemi trafiğinde yoğunluk yaşandığı aktarıldı.
ABD’DEN “KORSANLIK” TEPKİSİ
ABD yönetimi, İran’ın gemilere yönelik müdahalesine tepki gösterdi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, söz konusu el koyma olaylarını “korsanlık” olarak nitelendirdi. Müdahaleye konu olan gemilerin ABD veya İsrail menşeli olmaması nedeniyle ateşkesin ihlal edilmediği yönünde değerlendirmeler yapıldı.
İRAN’DA İDAM KARARI
İran basınında yer alan bilgilere göre, 23 Nisan’da bir kişinin idam edildiği bildirildi. Söz konusu kişinin sürgündeki bir muhalif grupla ve İsrail istihbarat servisiyle bağlantılı olduğu gerekçesiyle mahkum edildiği ifade edildi. İdam kararının ülkedeki iç güvenlik politikaları çerçevesinde uygulandığı aktarıldı.
DİPLOMASİ GİRİŞİMLERİNDEN SONUÇ ÇIKMADI
Diplomatik temaslarda ise taraflar arasında ilerleme sağlanamadı. İran yönetimi, ABD’nin deniz ablukasını sürdürmesini “savaş nedeni” olarak nitelendirirken, ateşkesin uzatılmasına ilişkin herhangi bir resmi açıklama yapılmadı. Tarafların karşılıklı şartları müzakere sürecinin tıkanmasına neden oldu.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE PETROL TİCARETİ
İran Meclis Başkanı ve başmüzakereci Muhammed Galibaf, ablukanın kaldırılmaması halinde tam kapsamlı bir ateşkesin mümkün olmadığını belirtti. Hürmüz Boğazı’nın mevcut şartlar altında tam kapasiteyle açık tutulmasının mümkün olmadığı ifade edildi. ABD ordusunun abluka kapsamında 30’dan fazla gemiyi geri çevirdiği, ayrıca Asya sularında en az üç İran bandıralı tankere müdahale edildiği bildirildi.
PENTAGON’DA GÖREV DEĞİŞİKLİĞİ
ABD’de Pentagon bünyesinde üst düzey bir görev değişikliği yaşandı. ABD Donanma Sekreteri John Phelan’ın görevden alındığı açıklandı. Phelan’ın yerine Vietnam kökenli Hung Cao’nun vekaleten görevi devraldığı bildirildi.
ARABULUCULUK ÇABALARI SONUÇSUZ KALDI
Barış süreci kapsamında İslamabad’da yürütülen arabuluculuk girişimleri de sonuç vermedi. 21 Nisan’da yapılması planlanan görüşmelere tarafların katılmaması nedeniyle süreç ilerleme kaydetmedi.
ABD yönetimi, İran’ın nükleer programını tamamen durdurmasını ve yüksek derecede zenginleştirilmiş uranyumdan vazgeçmesini talep ediyor. İran tarafı ise yaptırımların kaldırılması, savaş tazminatı ödenmesi ve Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünün tanınması şartlarını öne sürüyor. Ayrıca İran, Hizbullah ile İsrail arasında ateşkes sağlanmasını müzakereler için ön koşul olarak dile getiriyor.
