Fransa Ekolojik Dönüşüm Bakanı Monique Barbut, tarım sektöründe yasaklı iki pestisitin geçici ve istisnai olarak yeniden kullanılmasına imkân tanıyan acil tarım yasasının parlamentoda kabul edilmesinin ardından görevinden ayrıldı. Düzenlemede yer alan acetamiprid ve flupyradifurone adlı maddelerin arılar, diğer tozlayıcılar, ekosistemler ve insan sağlığı üzerindeki etkileri ülkede tartışmalara neden oldu.
Barbut, LinkedIn hesabından yaptığı açıklamada, hükümette kalmasını sağlayan koşulların artık karşılanmadığını bir gün önce Başbakan Sébastien Lecornu’ya bildirdiğini belirtti. Barbut, kararının ardından Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’a istifasını sunduğunu açıkladı.
İKİ PESTİSİT İÇİN GEÇİCİ KULLANIM İZNİ
Tartışmaların odağındaki tarım yasası, neonicotinoid grubundaki acetamipridin fındık üretiminde, flupyradifurone adlı pestisitin ise şeker pancarı, elma ve kiraz yetiştiriciliğinde istisnai olarak kullanılmasına imkân tanıyor. Fransa’da yasaklı olan iki madde, Avrupa Birliği mevzuatı kapsamında belirli koşullarda kullanılabiliyor.
Acetamiprid kullanımına yönelik muafiyetin yürürlüğe girebilmesi için Fransa Ulusal Gıda, Çevre ve İş Sağlığı Güvenliği Ajansı Anses’in onayı gerekiyor. Verilebilecek geçici iznin süresi üç yılı aşamayacak.
BARBUT İSTİFASINI CUMHURBAŞKANI’NA SUNDU
Barbut, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, “Dün Başbakan’a hükümette kalmamı sağlayan şartların artık karşılanmadığını söyledim ve bunun sonucunda bugün Cumhurbaşkanı’na istifamı sundum.” ifadelerini kullandı.
Yasanın kabul edilmesinden önce Fransız basınında Barbut’un Senato’daki nihai oylamanın ardından görevinden ayrılabileceğine ilişkin haberler yayımlanmıştı. Ulusal Meclis’teki oylamaya katılmayan Barbut’un, istifa kararını Başbakan Lecornu ile kendi ekibine önceden bildirdiği aktarılmıştı.
ULUSAL MECLİS YASAYI 296 OYLA KABUL ETTİ
Fransa Ulusal Meclisi, acil tarım yasasını sabaha karşı yapılan oylamada 224’e karşı 296 oyla kabul etti. Düzenlemeye ağırlıklı olarak sağ ve aşırı sağ milletvekilleri destek verdi. Uzlaşma metni üzerinden kabul edilen tasarı, aynı gün nihai oylama için Senato’ya gönderildi.
Parlamentonun iki kanadındaki süreç tamamlandıktan sonra Barbut, yasada yer alan çevre düzenlemelerine yönelik itirazlarını gerekçe göstererek istifa etti. Yasanın kabulü, hükümetin çevre ve tarım politikaları arasındaki görüş ayrılıklarını da ortaya çıkardı.
İKİ MİLYONDAN FAZLA KİŞİ DİLEKÇEYE İMZA ATTI
Acetamipridin yeniden kullanılmasına karşı Fransa Ulusal Meclisinin internet sitesinde başlatılan dilekçe, iki milyondan fazla imzaya ulaştı. Dilekçe, Meclis tarihindeki en fazla destek gören başvurulardan biri oldu.
Fransız milletvekilleri acetamipridin yeniden kullanılmasına izin veren bir düzenlemeyi daha önce de kabul etmişti. Fransa Anayasa Konseyi, istisnaların fazla geniş tutulduğu ve yeterli çevresel güvencelerin sağlanmadığı gerekçesiyle söz konusu düzenlemeyi 2025 yılında iptal etmişti.
ÇEVRE ÖRGÜTLERİ DÜZENLEMEYE TEPKİ GÖSTERDİ
Çevre kampanyacıları ile küçük ölçekli çiftçileri temsil eden bazı sendikalar, düzenlemenin büyük ölçekli tarım sanayisinin çıkarlarını gözettiğini savundu. Gruplar, pestisitlerin tozlayıcılar, ekosistemler ve insan sağlığı üzerindeki etkilerine ilişkin bilimsel uyarıların dikkate alınmadığını belirtti.
Greenpeace, yasayı “utanç verici” olarak nitelendirdi. Greenpeace Fransa Tarım Kampanyacısı Julien Rivoire, bazı milletvekillerinin neonicotinoidlerin tehlikeleri ve su kaynakları üzerindeki etkileriyle ilgili bilimsel bulguları görmezden gelmesinin kaygı verici olduğunu söyledi.
ŞEKER SEKTÖRÜ PESTİSİTLERİN GEREKLİ OLDUĞUNU SAVUNDU
Şeker sektörü temsilcileri, pestisitlerin geçmiş yıllarda şeker pancarı hasadında büyük kayıplara neden olan yaprak bitlerine karşı ürünleri korumak için gerekli olduğunu belirtti.
Fransa’nın en büyük çiftçi örgütü FNSEA ise oylamanın ardından yaptığı açıklamada kabul edilen düzenlemeyi “Fransız çiftçileri için önemli bir dönüm noktası ve ilk zafer” olarak tanımladı.
ÇİFTÇİLER REKABET EŞİTSİZLİĞİNE DİKKAT ÇEKİYOR
Fransız çiftçi sendikaları, ülkede yasaklanan ancak Avrupa Birliği’nin tek pazarındaki diğer ülkelerde kullanılabilen bazı kimyasalların rekabet eşitsizliğine yol açtığını savunuyor. Sendikalar, aynı pazarda faaliyet gösteren üreticilerin farklı kurallara tabi tutulmasının Fransız çiftçilerin üretim maliyetlerini artırdığını belirtiyor.
Hükümetin hazırladığı ilk tasarı, çiftçilerin daralan kâr marjları ve zorlaşan üretim koşullarına yönelik çözümler geliştirmeyi amaçlıyordu. Fındık üreticileri için yasaklı pestisitlerin geçici olarak kullanılmasına izin veren düzenleme ile su depolama kapasitesini artıran hükümler, yasama sürecinin en tartışmalı maddeleri arasında yer aldı.
ACETAMIPRID FRANSA’DA 2020’DE YASAKLANDI
Acetamiprid, tarım ürünlerine zarar veren böceklerin öldürülmesi amacıyla kullanılan neonicotinoid grubu bir insektisit olarak biliniyor. Avrupa Birliği 2018 yılında aynı gruptaki üç farklı maddeyi yasaklarken acetamipridi yasak kapsamına almadı.
Acetamipridin, Avrupa Birliği tarafından yasaklanan diğer üç neonicotinoide göre arılar açısından daha düşük toksisiteye sahip olduğu ve toprakta daha hızlı parçalandığı belirtiliyor. Madde, arılar ve insanlar üzerindeki sinir sistemi etkileri nedeniyle inceleme altında tutulurken Fransa acetamiprid kullanımını 2020 yılında yasakladı.
SU DEPOLAMA DÜZENLEMESİ DE TARTIŞMA YARATTI
Yasa yalnızca pestisitlerin kullanımına ilişkin hükümlerden oluşmuyor. Düzenlemede su depolama altyapısına yönelik kuralların gevşetilmesi, gelecek on yılda çiftçiler için su depolama kapasitesinin iki katına çıkarılması, çiftçi gelirleri, hayvancılığın korunması ve kurt saldırılarıyla ilgili hükümler de yer alıyor.
İklim değişikliğine bağlı sıcak hava dalgaları ve kuraklığın Avrupa’daki su kaynaklarını tehdit ettiği dönemde, Fransa’da tarımsal amaçlı su rezervuarlarının inşası uzun süredir tartışılıyor. Su rezervuarlarına karşı 2023 yılında düzenlenen ve binlerce kişinin katıldığı gösterilerde eylemciler ile polis arasında çatışmalar yaşanmıştı.
BARBUT SU VE PESTİSİT MADDELERİNE KARŞI ÇIKTI
Barbut, muhafazakâr çoğunluğun bulunduğu Senato’da yasanın kabul edilmesini sağlamak amacıyla yasama sürecinin son aşamalarında metne eklenen pestisit ve su depolama maddelerine karşı çıktı.
La Tribune Dimanche gazetesine verdiği röportajda çiftçilerin karşı karşıya bulunduğu sorunlara çözüm üretmek için hazırlanan hükümet tasarısının, Senato değişikliklerinin ardından ülkenin su kaynaklarının tahsisine ilişkin politikayı önemli ölçüde değiştirdiğini söyledi.
TARIM BAKANI YASAYI SAVUNDU
Tarım Bakanı Annie Genevard, çevre düzenlemelerine karşı çıkan Barbut’tan farklı bir tutum benimsedi. Genevard, tasarının ideoloji, kişisel çıkar veya korku nedeniyle başarısızlığa uğratılmasının çiftçileri umutsuzluğun eşiğine sürükleyeceğini ifade etti.
Başbakan Sébastien Lecornu da sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, uzlaşma metninin bilimi karar alma sürecinin merkezine yeniden yerleştirdiğini savundu.
HÜKÜMET İÇİNDEKİ GÖRÜŞ AYRILIKLARI ORTAYA ÇIKTI
Yasaya ilişkin tartışmalar, çevrenin korunması ile Fransız tarım sektörünün ekonomik olarak ayakta tutulması arasındaki denge konusunda yaşanan görüş ayrılıklarını görünür hale getirdi.
Süreç, Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un merkezci siyasi kanadındaki farklı yaklaşımları da gündeme taşıdı. Başbakan Lecornu ile Macron’un Renaissance partisinin lideri Gabriel Attal arasında, düzenlemenin yasama sürecinin geç bir aşamasında metne eklenmesine ilişkin görüş ayrılıkları yaşandı.
Attal ve Lecornu, istisnai koşullar altında acetamipridin yeniden kullanılmasını destekledi. Attal, Ulusal Meclisteki görüşmeler sırasında pestisit düzenlemesinin yasaya geç bir aşamada eklenmesinden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi.
