İngiltere’nin Afganistan’daki askeri faaliyetleri sırasında işlendiği öne sürülen savaş suçlarını araştıran bağımsız soruşturmada, İngiliz özel kuvvetleri mensuplarının Afgan tutuklulara kötü muamele ettiği yönünde yeni tanık ifadeleri yayımlandı. Eski gazeteci Monica Grenfell ile İngiliz Ordusu Yedek Kuvvetleri’nde görev yapan Christopher Green, soruşturma başkanının bilgi çağrısının ardından yetkililerle irtibata geçerek ifade verdi.
İki tanığın kapalı oturumlarda verdiği ifadelerin sansürlenmiş bölümleri 14 Temmuz 2026’da kamuoyuna açıklandı. İngiliz özel kuvvetlerinin Afganistan’da 2010-2013 yılları arasında gerçekleştirdiği operasyonlarda yasa dışı öldürme eylemlerinde bulunduğu ve olayların daha sonra örtbas edildiği yönündeki suçlamaları inceleyen soruşturma devam ediyor.
TUTUKLULARIN FORKLİFTTEN DÜŞÜRÜLDÜĞÜ İDDİASI
İngiliz özel kuvvetlerine ait bir tesiste mutfak çalışanı ve depo görevlisi olarak görev yapan Monica Grenfell, bir askerin kendisine tutuklulara yönelik kötü muameleleri anlattığını söyledi. Grenfell, askerin tutukluları forkliftin taşıma bölümüne yerleştirdiğini, yukarı kaldırdıktan sonra aracın hızını artırarak yere düşmelerine neden olduğunu aktardığını belirtti.
Grenfell, söz konusu eylemlerin “eğlenmek için” gerçekleştirildiğinin kendisine anlatıldığını ifade etti. Tanık beyanında, görev yaptığı tesisteki ortamı “kaba” ve “başıboş” olarak nitelendiren Grenfell, askerlerin yeterli şekilde denetlenmediği izlenimine kapıldığını dile getirdi.
Grenfell, “Hiçbir yerde oradaki kadar kötü bir ortam görmedim.” ifadesini kullanarak tesiste görev yapan bazı personelin davranışlarına ve kullandığı dile ilişkin rahatsızlığını aktardı. İfade, Grenfell’in doğrudan gördüğü olayların yanı sıra kendisine bir asker tarafından anlatıldığını belirttiği iddiaları da kapsıyor.
ÜÇ KARDEŞİN ÖLDÜRÜLMESİNE İLİŞKİN ENDİŞELERİNİ ANLATTI
Ocak-Eylül 2012 döneminde Afganistan’da görev yapan Christopher Green, bir köyde çiftçilik yapan üç kardeşin planlı gözaltı operasyonu sırasında öldürülmesine ilişkin şüphelerini üstlerine aktarmaya çalıştığını söyledi. Green, olayın kendisine operasyonun ters gittiği ve özel kuvvetler personelinin meşru müdafaa kapsamında ateş açtığı şeklinde anlatıldığını belirtti.
Green, görev yaptığı birliğin istihbarat ekibinde öldürülen kişilerin çiftçilik dışında bir işle uğraştığına veya Taliban komutanı olduğuna dair herhangi bir bilgi bulunmadığını ifade etti. Yerel kuvvetler ile bölgede görev yapan düzenli birliklerin de üç kişinin silahlı gruplarla bağlantısına ilişkin istihbarata sahip olmadığı aktarıldı.
“TALİBAN SAVUNUCUSU” OLARAK NİTELENDİRİLDİĞİNİ SÖYLEDİ
Green, olayla ilgili endişelerini özel kuvvetlerle bağlantılı bir irtibat subayına ilettiğinde faaliyetlerin sorgulanmasından rahatsızlık duyulduğunu söyledi. Görüşme sırasında kendisine “Taliban savunucusu” şeklinde hitap edildiğini belirten Green, üç kişinin hangi istihbarata dayanılarak hedef alındığını öğrenmek istediğini kaydetti.
İrtibat subayının öldürülen üç kişinin Taliban komutanları olduğunu ve operasyon sırasında silaha yöneldiklerini söylediği aktarıldı. Green ise görev yaptığı bölgedeki istihbarat kayıtlarının söz konusu açıklamayla uyuşmadığını ifade etti.
SİLAH KAMERASI KAYITLARINA ERİŞİMİNE İZİN VERİLMEDİ
Green, olayın nasıl gerçekleştiğini anlamak ve bölgedeki yerel halkla iletişim kurarak gerilimi azaltmak amacıyla operasyona ait silah kamerası kayıtlarını görmek istediğini belirtti. Gerekli güvenlik iznine sahip olmasına rağmen görüntülere erişiminin engellendiğini ifade etti.
Green’in 2017’de askeri polise verdiği ve soruşturmaya sunulan ifadesinde, görüntülerin paylaşılmamasını özel kuvvetler personelinin angajman kurallarının dışında hareket etmiş olabileceğine ilişkin bir işaret olarak değerlendirdiği kaydedildi. Söz konusu değerlendirme tanığın kişisel kanaati olarak soruşturma kayıtlarında yer aldı.
AİLEYE 3 BİN 634 STERLİN ÖDEME YAPILDI
Öldürülen üç kardeşin annesine İngiliz hükümeti tarafından nakit ödeme yapıldığı soruşturma kayıtlarına yansıdı. Toplam 3 bin 634 sterlin tutarındaki ödeme, resmi belgelerde “yardım ödemesi” olarak tanımlandı.
Ödemenin hukuki sorumluluğun kabulü anlamına gelip gelmediğine veya hangi değerlendirme sonucunda yapıldığına ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. Üç kardeşin öldürülmesiyle bağlantılı olarak kamuoyuna açıklanmış bir mahkûmiyet kararı bulunmuyor.
ÖRTBAS VE YETERSİZ SORUŞTURMA İDDİALARI İNCELENİYOR
Bağımsız soruşturma, İngiliz özel kuvvetlerinin Afganistan’daki gece operasyonlarında yasa dışı öldürmeler gerçekleştirdiği yönündeki iddiaların yanı sıra askeri yetkililerin olayları örtbas edip etmediğini de araştırıyor. Kraliyet Askeri Polisinin daha önce gündeme gelen suçlamaları gerektiği gibi incelemediği yönündeki iddialar da soruşturmanın kapsamı içinde bulunuyor.
İnceleme, bazıları çocuk olmak üzere silahsız kişilerin İngiliz özel kuvvetleri tarafından infaz edildiği yönündeki suçlamalara odaklanıyor. Soruşturmada, 2010-2013 yılları arasında üç ayrı özel kuvvet biriminin yaklaşık 80 Afgan’ı yasa dışı biçimde öldürmüş olabileceği iddiaları ele alınıyor.
ÖNCEKİ İNCELEMELERDE DAVA AÇILMADI
İngiliz askeri makamlarının geçmişte yürüttüğü soruşturmalarda bazı askerler Askeri Savcılık Makamına sevk edildi ancak haklarında dava açılmadı. Devam eden bağımsız soruşturma kapsamında da şu ana kadar kamuoyuna açıklanmış resmi bir suçlama veya kesinleşmiş mahkûmiyet kararı bulunmuyor.
İngiltere Savunma Bakanlığı, devam eden soruşturmaya destek verdiğini ve iddiaların incelenmesi için yetkililerle işbirliği yaptığını açıkladı. Bakanlık, soruşturma tamamlanmadan kişiler veya olaylar hakkında kesin değerlendirmede bulunulamayacağını bildirdi.
AFGANİSTAN’DAKİ ASKERİ VARLIK 2021’DE SONA ERDİ
ABD öncülüğündeki güçlerin Afganistan’a yönelik askeri harekâtı 2001’de başladı. İngiltere, NATO bünyesinde yürütülen operasyonlara geniş çaplı askeri birliklerle katıldı ve ABD’nin ardından ülkedeki en büyük yabancı askeri güçlerden biri oldu.
Yabancı askerlerin Afganistan’dan çekilme süreci Ağustos 2021’de tamamlandı. İngiliz hükümetinin açıkladığı resmi verilere göre savaş boyunca 457 İngiliz askeri hayatını kaybetti, çok sayıda asker de yaralandı.
SOSYAL MEDYA POSTU:
İngiliz askerlerinin Afgan tutukluları forkliftlerden düşürdüğü iddiası soruşturma kayıtlarına girdi.
İki tanığın kapalı oturumlarda verdiği ifadelerin sansürlenmiş bölümleri yayımlandı.
Soruşturmada 2012’de öldürülen üç Afgan çiftçiye ilişkin tanık beyanları da inceleniyor.
İngiliz özel kuvvetlerinin faaliyetlerinin örtbas edildiği yönündeki suçlamalar araştırılıyor.
İddialara ilişkin henüz kesinleşmiş bir yargı kararı veya yöneltilmiş resmi suçlama bulunmuyor.
