ABD, İsrail ve İran arasında iki haftalık ateşkes sağlandığının duyurulması küresel piyasalarda geniş çaplı hareketliliğe yol açtı. Donald Trump tarafından yapılan açıklamanın ardından enerji ve emtia piyasalarında hızlı fiyat değişimleri kaydedildi.
Diplomatik kaynaklara göre, ateşkes sürecine giden yolda İran’ın ABD’ye 10 maddelik bir teklif sunduğu belirtildi. Söz konusu teklifin, bölgedeki askeri faaliyetlerin sınırlandırılması ve enerji arz güvenliğinin yeniden sağlanmasına yönelik başlıkları içerdiği ifade edildi.
10 MADDELİK TEKLİF GÜNDEMDE
İran tarafından iletilen 10 maddelik teklifin, çatışmaların geçici olarak durdurulmasını, bölgedeki kritik enerji hatlarının güvenliğinin sağlanmasını ve taraflar arasında doğrudan ya da dolaylı diplomatik temasların sürdürülmesini kapsadığı bildirildi. Teklifte ayrıca, bölgedeki askeri hareketliliğin azaltılması ve mevcut gerilimin daha geniş bir çatışmaya dönüşmesinin önlenmesine yönelik unsurların yer aldığı aktarıldı.
Taraflar arasında yürütülen müzakerelerin ardından iki haftalık ateşkes üzerinde uzlaşı sağlandığı açıklandı.
PETROL FİYATLARINDA DÜŞÜŞ
Ateşkes kararının ardından küresel enerji piyasalarında sert fiyat hareketleri görüldü. Orta Doğu’da gerilimin azalacağı ve Hürmüz Boğazı üzerinden enerji akışının yeniden başlayabileceği beklentisi petrol fiyatlarını aşağı yönlü etkiledi.
ABD tipi ham petrol (WTI) ve Brent petrol fiyatlarında gün içerisinde yaşanan yükselişlerin ardından yaklaşık yüzde 20’ye varan düşüşler kaydedildi. Fiyatlardaki gerilemede arz kesintisi riskinin azalmasına yönelik beklentiler etkili oldu.
HÜRMÜZ BOĞAZI VE ARZ GÜVENLİĞİ
Daha önce İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması küresel enerji arzına ilişkin endişeleri artırmıştı. Ateşkesle birlikte boğazın yeniden açılabileceğine yönelik beklentiler güç kazandı. Söz konusu gelişme, petrol ve doğalgaz arzının yeniden istikrara kavuşabileceği yönünde fiyatlamalara yansıdı.
İşte o maddeler:
İran'ın Pakistan'ın iki haftalık ateşkes teklifini kabul ettiği belirtildi. Ateşkes Mücteba Hamaney tarafından da onaylandı.
İran tarafından yapılan açıklamada, ateşkesin 10 Nisan Cuma günü başlayacağı ve her iki taraf da anlaşırsa uzatılabileceği belirtildi.
İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi, “Pakistan'da yapılacak müzakerelerin 15 gün içinde sonuçlandırılmasını ve sahadaki zaferin siyasi alanda da tescillenmesini hedefliyoruz” açıklamasını yaptı.
İRAN BASINI ABD'YE SUNULAN 10 MADDEYİ PAYLAŞTI
İran devlet medyası 10 maddelik ateşkesin şartlarını açıkladı.
- ABD'nin ilkesel olarak saldırmazlık garantisi vermesi
- Hürmüz Boğazı'ndan geçişin, İran Silahlı Kuvvetleri ile koordinasyon içinde kontrollü şekilde yapılması
- Uranyum zenginleştirmenin kabul edilmesi
- İran'a tüm yaptırımların kaldırılması
- İran'a birincil yaptırımların kaldırılması
- BM Güvenlik Konseyi kararlarının sona erdirilmesi
- Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararlarının sona erdirilmesi
- İran'a verilen zararların hesaplamalara göre tamamen tazmin edilmesi ve dondurulmuş tüm İran varlıklarının serbest bırakılması
- ABD savaş güçlerinin bölgedeki tüm üs ve konuşlanma noktalarından çekilmesi
- Lübnan dahil tüm cephelerde müttefik gruplara karşı savaşın sona ermesi