ABD Başkanı Donald Trump’ın açıkladığı Gazze barış planının üzerinden 7 ay, plan kapsamında oluşturulan Barış Kurulu’nun toplanmasının üzerinden ise 4 aydan fazla süre geçmesine rağmen bölgede planın uygulanmasına yönelik somut bir adım atılamadı. Gazze’nin yeniden inşası, güvenlik yapısının oluşturulması ve insani yardım mekanizmasının işler hale getirilmesini öngören plan kapsamında vaat edilen desteklerin önemli bölümü de hayata geçirilemedi.
Sahadaki gelişmeler ise ateşkes sürecine rağmen çatışma ve insani kriz ortamının sürdüğünü gösteriyor. İsrail’in Gazze’de kontrol ettiği alanın yüzde 60’ın üzerine çıktığı belirtilirken, yaklaşık 2 milyon Filistinli nüfus daha dar bir alana sıkışmış durumda yaşamını sürdürüyor. Ekim ayından bu yana devam eden saldırılarda 933 Filistinlinin hayatını kaybettiği bildiriliyor.
GIDA YARDIMLARI BEKLENEN DÜZEYE ULAŞMADI
Gazze’ye yönelik insani yardım sevkiyatları, ateşkes anlaşmasında öngörülen seviyeye ulaşamadı. Anlaşma kapsamında bölgeye günlük 600 yardım tırının giriş yapması planlanmasına rağmen, yardımların önemli ölçüde sınırlı kaldığı ifade ediliyor.
Yetersiz yardım akışı nedeniyle bölgedeki insani koşullar daha da ağırlaşırken, Birleşmiş Milletler raporlarına göre Gazze’de her beş aileden biri günde yalnızca bir öğün yemek tüketebiliyor. Gıda yetersizliği, özellikle yerinden edilmiş nüfusun yoğun olduğu bölgelerde temel sorunlardan biri olarak öne çıkıyor.
SU KRİZİ DERİNLEŞİYOR
Gazze’de altyapının büyük ölçüde zarar görmesi, su temininde ciddi sıkıntılara yol açıyor. Şebekelerin ve kuyuların tahrip edilmesi nedeniyle yaşanan sorunlar, çalışır durumdaki kuyuların işletilmesinde kullanılan jeneratörler için gerekli yakıt ve yedek parçaların temin edilememesiyle daha da büyüyor.
Gazze’nin güneyindeki Han Yunus kentinde bulunan Aksa Üniversitesi yerleşkesi ve çevresinde yaşayan yaklaşık 30 bin yerinden edilmiş kişi, artan hava sıcaklıklarıyla birlikte suya ulaşabilmek için uzun mesafeler kat etmek zorunda kalıyor. Bölgede temiz suya erişim, günlük yaşamın en büyük sorunlarından biri olarak değerlendiriliyor.
ULUSLARARASI GÜÇ VE YÖNETİM PLANI HAYATA GEÇİRİLEMEDİ
Gazze’de güvenliğin sağlanması amacıyla planlanan uluslararası istikrar gücü henüz konuşlandırılamadı. Gazze’de görev yapması öngörülen polis yapılanmasının da oluşturulamadığı belirtiliyor.
Barış Kurulu Sözcüsü Bradley Klapper, beş ülkenin istikrar gücüne asker göndermeyi taahhüt ettiğini açıkladı. Ancak söz konusu gücün sahaya konuşlandırılmasına yönelik süreç henüz tamamlanmadı. Gazze’nin geçici yönetimini üstlenmesi planlanan Filistinli teknokratlardan oluşan komitenin de görev bölgesine ulaşamadığı ifade ediliyor.
İŞGAL ALANI GENİŞLEDİ
10 Ekim 2025’te yürürlüğe giren ateşkes anlaşması kapsamında İsrail ordusunun çekildiği bölgelere yeniden girmemesi öngörülüyordu. Anlaşmaya göre belirlenen ve “Sarı Hat” olarak adlandırılan düzenleme sonucunda Gazze Şeridi’nin yüzde 53’ü İsrail kontrolünde kalırken, yüzde 47’lik bölüm Filistinlilerin kullanımına bırakılmıştı.
Anlaşmanın ikinci aşamasında İsrail ordusunun daha geri bir hatta çekilmesi planlanmasına rağmen bu süreç gerçekleşmedi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze’de kontrol edilen alanın yüzde 60’ın üzerine çıkarıldığını açıklarken, İsrail ordusuna bu oranı yüzde 70’in üzerine yükseltme talimatı verdiğini duyurdu.
YENİDEN İNŞA SÜRECİNDE FİNANSMAN SORUNU
Gazze’nin yeniden yapılandırılması için yaklaşık 70 milyar dolarlık kaynağa ihtiyaç duyulduğu belirtiliyor. Barış Kurulu’na üye ülkeler tarafından 17 milyar dolarlık yardım taahhüdünde bulunulmasına rağmen şimdiye kadar bu miktarın yalnızca sınırlı bir bölümü toplanabildi.
Toplanan kaynakların büyük kısmının da henüz sahada kullanılamadığı ifade ediliyor. Güvenlik, yönetim ve lojistik sorunlar nedeniyle yeniden inşa çalışmalarında beklenen ilerleme sağlanamıyor.
Plan kapsamında Hamas üyelerinin silah bırakması durumunda af mekanizmalarının devreye alınması, bazı isimlerin oluşturulacak polis gücünde görev alabilmesi ve Gazze’den ayrılmak isteyenlere çıkış imkanı sağlanması öngörülüyor. Hamas’ın silah bırakması halinde ulusal seçimlere katılımının da plan kapsamında değerlendirildiği belirtiliyor.
SALDIRILAR VE CAN KAYIPLARI SÜRÜYOR
Ateşkes sürecine rağmen Gazze’de saldırılar ve can kayıpları devam ediyor. Filistin yerel medya kaynaklarına göre, Han Yunus kentindeki Nasır Hastanesi’nde tedavi gören Raviye Ebu Madi hayatını kaybetti.
Ebu Madi’nin, bir hafta önce İsrail’in Mevasi bölgesinde yerinden edilmiş sivillerin barındığı Gays Kampı’na düzenlediği saldırıda yaralandığı aktarıldı.
Gazze Sağlık kaynaklarının açıkladığı verilere göre, Ekim 2023’ten bu yana Gazze Şeridi’ne yönelik saldırılarda hayatını kaybedenlerin sayısı 72 bin 942’ye, yaralı sayısı ise 172 bin 967’ye ulaştı.