İran ile ABD arasında savaşın sona erdirilmesine yönelik gündeme gelen şartlar, tarafların taleplerini ve önceliklerini ortaya koyan maddeler halinde şekillendi. İran tarafından öne sürülen 5 temel şart ile ABD’nin hazırladığı 15 maddelik anlaşma taslağı, güvenlik, nükleer program ve bölgesel politikalar başlıklarında yoğunlaştı.
İRAN'IN ÖNE SÜRDÜĞÜ ŞARTLAR
İran, savaşın sona ermesi için öncelikli olarak askeri faaliyetlerin tamamen durdurulmasını talep etti. Buna göre, düşman tarafından gerçekleştirilen saldırı ve suikastların sona ermesi şart koşuldu. Ayrıca İran’a yeniden savaş dayatılmayacağına ilişkin somut ve bağlayıcı garantilerin verilmesi istendi.
Tazminat konusu da İran’ın şartları arasında yer aldı. Savaş nedeniyle oluşan zararların karşılanması için garanti altına alınmış ve açık şekilde tanımlanmış tazminat mekanizması talep edildi. Bunun yanı sıra yalnızca iki ülke arasında değil, bölgedeki tüm cephelerde ve İran’ın desteklediği direniş grupları da dahil olmak üzere çatışmaların tamamen sona ermesi gerektiği vurgulandı.
İran’ın bir diğer talebi ise Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenlik yetkisinin uluslararası düzeyde tanınması ve bu durumun garanti altına alınması oldu.
ABD'NİN 15 MADDELİK TASLAĞI
ABD tarafından hazırlanan 15 maddelik anlaşma taslağı, ağırlıklı olarak İran’ın nükleer programı ve bölgesel faaliyetlerine yönelik düzenlemeler içerdi. Taslakta, İran’ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması ve nükleer silah arayışında olmayacağına dair açık taahhüt vermesi şartları yer aldı.
İran topraklarında nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin yasaklanması ve zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na teslim edilmesi de maddeler arasında sıralandı. Natanz, İsfahan ve Fordow’daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi öngörüldü.
Taslakta ayrıca UAEA’ya tüm bilgilere tam erişim izni verilmesi, İran’ın vekalet güçleri stratejisinden vazgeçmesi ve bölgedeki milis gruplara sağlanan finansman ile silah desteğinin kesilmesi maddeleri yer aldı.
Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması şartı da taslakta bulunurken, balistik füze programına ilişkin kararın ertelenmesi ve füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması öngörüldü. Bununla birlikte İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması ve Buşehr’de sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesi de maddeler arasında yer aldı.
Taslakta ayrıca yaptırımların yeniden uygulanması tehdidinin otomatik olarak kaldırılması ve bu mekanizmanın iptal edilmesine yönelik düzenlemeler de yer aldı.
İRAN'IN 5 MADDELİK ŞARTLARI
- Düşman tarafından saldırı ve suikastların tamamen durdurulması
- İran’a yeniden savaş dayatılmayacağına dair somut garantiler verilmesi
- Açık ve garanti altına alınmış savaş tazminatlarının ödenmesi
- Bölgedeki tüm cephelerde ve direniş grupları dahil çatışmaların sona ermesi
- Hürmüz Boğazı üzerindeki egemenliğin uluslararası düzeyde tanınması ve garanti altına alınması
ABD'NİN 15 MADDELİK TASLAĞI
- Yaptırımların yeniden devreye alınması tehdidinin otomatik olarak kaldırılması
- İran’ın mevcut nükleer kapasitesinin tamamen ortadan kaldırılması
- Nükleer silah arayışında olunmayacağına dair taahhüt verilmesi
- İran’da nükleer zenginleştirme faaliyetlerinin yasaklanması
- Zenginleştirilmiş uranyumun Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na teslim edilmesi
- Natanz, İsfahan ve Fordow’daki nükleer tesislerin devre dışı bırakılması ve imha edilmesi
- UAEA’ya tüm bilgilere tam erişim izni verilmesi
- İran’ın vekalet güçleri stratejisinden vazgeçmesi
- Bölgedeki milis gruplara finansman ve silah desteğinin kesilmesi
- Hürmüz Boğazı’nın açık tutulması
- Balistik füze programına ilişkin kararın ertelenmesi
- Balistik füzelerin yalnızca savunma amaçlı kullanılması
- İran’a yönelik tüm yaptırımların kaldırılması
- Buşehr’de sivil nükleer programın geliştirilmesine destek verilmesi
- Yaptırımların yeniden uygulanması tehdidinin otomatik olarak iptal edilmesi