Emre Gül /Tarih Dosyası / Dünya Bülteni
Servet-i Fünun-Nr: 114
Yeni vapurlar ve bacaları
Fünun ve sanayi ilerledikçe yeni sefainnin bacalarında ıslahat yapılıyor. Hatta sefainden büsbütün bacayı kaldırabilmek ihtimal ve imkânına doğru bir meyil hâsıl oluyor; fakat bu meyil ancak fen ve sanat sahasındadır. Yoksa sefainnin bacalarına ihtiyac-ı hakikiye göre değil, ancak manzara hoş görünmek, yolcuların mizacını, hüsn-i tabitaını okşamak üzere bir şekil verilmek isteniliyor ve böyle yapılıyor.Çünkü umumiyetle yolcuların halet-i ruhiyesi üzerinde bacaların tesiri var. Birtakım yolcular bacaların adedine, biçimine, bakarak sefinenin makineleri kuvvetini, metanetini, selametini bundan istidlal ediyorlar.
Petrol ile işleyen makinelerle, doğrudan doğruya motorla hareket eden sefinelerde buharlı vapurlardaki gibi bacalara hiç de ihtiyaç yoktur. Hin-i ihtirakda hava makineleriyle makine dairesine hava sevki, ihtiraktan husule gelen birtakım gazlarında ihracı için yapılacak tertibat kâfidir. Sefain-i harbiyede, donanmalarda yolcu gözü boyamak, yolculara hoş görünmek kaydı olmadığı gibi bunların inşaatında hakiki menfaat ve hakiki ihtiyaç amil olmaktadır. Mesela el-yevm donanmalarda tayyare taşıyan ve deniz üzerinde sayar bir nevi karargâhı olan gemilerin üst kısmı vasi bir saha şeklinde tayyareler için tertib edilmiş olduğu gibi bunlara baca takmaya lüzumda görülmemiştir.
Yeni yapılan bir takım sefain-i harbiyenin baca tertibatına öyle ecl-i acaib şekiller verilmiş ki, Belki de bu biçimde baca taşıyan yolcu vapurlarına kimse binmek istemez.