ABD Başkanı Donald Trump, Fox News kanalında yayımlanan “Fox & Friends” programına telefonla bağlanarak İran ile ilişkiler, Hürmüz Boğazı’nın güvenliği ve bölgedeki askeri gelişmeler hakkında açıklamalarda bulundu. İran yönetimiyle daha önce bir anlaşmaya vardıklarını ancak söz konusu anlaşmanın Tahran tarafından bozulduğunu ileri süren Trump, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nın kontrolünü ve güvenliğini üstleneceğini söyledi.
Trump, televizyon programındaki açıklamalarının ardından sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukanın yeniden başlatılacağını duyurdu. ABD’nin boğazdan geçen ticari yüklerin güvenliğini sağlayacağını belirten Trump, yürütülecek güvenlik faaliyeti karşılığında ücret alınacağını bildirdi.
“BOĞAZIN KORUYUCUSU OLACAĞIZ”
ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda doğrudan sorumluluk üstleneceğini açıklayan Trump, “Hürmüz Boğazı’nı alıyoruz. Kontrol bizde olacak. Boğazın koruyucusu olacağız.” ifadelerini kullandı. Trump, ABD’nin bölgedeki ticari gemi trafiğinin güvenliğini sağlayacağını ve boğaz üzerindeki denetimini artıracağını belirtti.
Hürmüz Boğazı’na yönelik ablukanın yeniden başlatılacağını kaydeden Trump, söz konusu uygulamanın kapsamı ve nasıl yürütüleceğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Açıklamalar, ABD ile İran arasında askeri ve siyasi gerilimin yeniden yükseldiği bir dönemde geldi.
TAŞINAN YÜKLERDEN YÜZDE 20 ÖDEME ALINACAK
Hürmüz Boğazı’nın güvenliğinin sağlanmasının bir bedeli olması gerektiğini savunan Trump, ABD’nin yürütülecek faaliyetler karşılığında ücret talep edeceğini açıkladı. Trump, “Hürmüz Boğazı’nda güvenliği sağladığımız için ücret alacağız.” dedi.
ABD Başkanı, boğazdan taşınan tüm yükler üzerinden yüzde 20 oranında ödeme alınacağını bildirdi. Uygulamanın hangi ülkeleri, şirketleri ve yük türlerini kapsayacağına ilişkin detay vermeyen Trump, güvenlik hizmetinin finansmanının boğazı kullanan taraflarca karşılanacağını ifade etti.
İRAN’I ANLAŞMAYI BOZMAKLA SUÇLADI
İran yönetimine yönelik eleştirilerini sürdüren Trump, Washington ile Tahran arasında daha önce bir anlaşma yapıldığını ancak İran’ın söz konusu anlaşmaya uymadığını ileri sürdü. Anlaşmanın içeriğine ilişkin ayrıntı paylaşmayan Trump, İran’ın tutumunun ardından Hürmüz Boğazı konusunda yeni adımlar atma kararı aldıklarını söyledi.
ABD Başkanı’nın açıklamaları, tarafların bölgedeki askeri faaliyetlere ilişkin karşılıklı suçlamalarda bulunduğu ve Hürmüz Boğazı’ndaki ticari gemi trafiğinin gerilediği bir süreçte yapıldı.
İRAN’DAN ABD’YE UYARI
İran Silahlı Kuvvetleri, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün ABD tarafından ele alınacağına ilişkin açıklamalarına yanıt verdi. Tahran yönetimi tarafından yapılan açıklamada, ABD’nin boğazın yönetimine dahil olmasına izin verilmeyeceği bildirildi.
Açıklamada, “ABD’nin Hürmüz Boğazı’nın yönetimine dahil olmasına izin vermeyeceğiz. ABD ile iş birliği yapan bölge ülkeleri İran’a savaş açmış sayılacak.” ifadelerine yer verildi. İran, ABD’nin bölgedeki olası girişimlerine destek verecek ülkelerin çatışmanın tarafı olarak değerlendirileceğini duyurdu.
“ÇATIŞMA BÖLGE ÜLKELERİNE YAYILACAK”
İran Silahlı Kuvvetlerinin açıklamasında, yaşanabilecek bir çatışmanın yalnızca Hürmüz Boğazı ve İran ile sınırlı kalmayacağı ileri sürüldü. Gerilimin genişlemesi halinde bölgedeki tüm ülkelerin etkilenebileceği belirtilerek sorumluluğun ABD ve müttefiklerine ait olacağı savunuldu.
Tahran’dan yapılan açıklamada, “Çatışma bölgedeki tüm ülkelere yayılacak. Bunun sorumluluğu ABD ve müttefiklerine aittir.” denildi. İran Devrim Muhafızları da Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrollerinin devam ettiğini belirterek, “Hürmüz’ü kontrol altında tutmayı sürdürüyoruz.” açıklamasını yaptı.
TANKER TRAFİĞİ SON İKİ AYIN EN DÜŞÜK SEVİYESİNDE
ABD ile İran arasındaki gerilimin yeniden tırmanması ve bölgedeki gemilere yönelik saldırılar, Hürmüz Boğazı’ndaki petrol ve doğal gaz tankerlerinin hareketliliğini etkiledi. Boğazdan geçen tanker sayısında son bir günde sert düşüş yaşandığı belirtildi.
Mevcut takip bilgilerine göre petrol ve doğal gaz tankeri trafiği 25 Mayıs’tan bu yana en düşük seviyesine geriledi. Tanker hareketliliğinin son iki ayın en düşük düzeyinde olduğu kaydedilirken saldırılar ve karşılıklı açıklamalar nedeniyle ticari gemi trafiğindeki belirsizlik devam etti.
CENTCOM İRAN’DAKİ HEDEFLERİN VURULDUĞUNU AÇIKLADI
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı, Amerikan güçlerinin pazar günü İran’a yönelik yeni bir saldırı dalgası düzenlediğini açıkladı. CENTCOM’un açıklamasında, İran’ın farklı bölgelerinde bulunan onlarca hedefin hassas mühimmat kullanılarak vurulduğu bildirildi.
Saldırılarda hedef alınan noktaların konumu, niteliği ve meydana gelen hasara ilişkin ayrıntılı bilgi paylaşılmadı. ABD’nin operasyon açıklaması, Trump’ın Hürmüz Boğazı’nın kontrolü ve ablukanın yeniden başlatılmasına ilişkin sözleriyle aynı dönemde gündeme geldi.
BOĞAZIN DURUMUNA İLİŞKİN ÇELİŞKİLİ AÇIKLAMALAR
ABD ve İran, Hürmüz Boğazı’nın ticari gemi trafiğine açık olup olmadığı konusunda farklı açıklamalarda bulundu. Trump, boğazın ticari gemilerin geçişine açık olduğunu söylerken İran yönetimi boğazın kapatıldığını duyurdu.
İran’ın açıklaması, daha önce onaylanmayan bir rotada ilerlediği belirtilen bir geminin vurulmasının ardından yapıldı. Tarafların birbiriyle çelişen açıklamaları sürerken bölgedeki gemi ve tanker trafiğindeki düşüş devam etti.