Rusya ile Ukrayna arasındaki gerilim, 2014 yılında Kırım'ın ilhakı ve Donbas bölgesindeki çatışmalarla başlamış, 2015'ten itibaren çok sayıda ateşkes denemesiyle dondurulmuş bir sürece girmişti. 2021 yılının son çeyreğinde sınır hattında artan askeri hareketlilik, 24 Şubat 2022 tarihinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in "özel askeri operasyon" ilan etmesiyle geniş çaplı bir savaşa dönüştü. Savaşın ilk aşamasında Rusya birlikleri başkent Kiev yakınlarına kadar ilerlese de nisan ayında bölgeden çekilerek odağını doğu ve güney hatlarına kaydırdı.
Savaşın ilk aylarında Türkiye'nin arabuluculuğuyla Antalya ve İstanbul'da düzenlenen barış görüşmelerinden sonuç alınamazken, nükleer güvenlik endişeleri Zaporijya Nükleer Santrali'nin Rusya kontrolüne geçmesiyle tırmandı. Temmuz 2022'de Birleşmiş Milletler ve Türkiye'nin girişimleriyle imzalanan Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması, küresel gıda krizinin önüne geçilmesinde kritik rol oynadı. Ancak 2022 Eylül ayında Rusya'nın Donetsk, Luhansk, Zaporijya ve Herson bölgelerini ilhak ettiğini duyurması, diplomatik çözüm yollarını daraltırken Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski'nin NATO üyeliği başvurusuyla süreç yeni bir evreye taşındı.
PRİGOJİN İSYANI VE İÇ KARIŞIKLIK
2023 yılına, cephe hattında aktif rol oynayan Wagner Grubu lideri Yevgeniy Prigojin ile Rusya askeri komuta kademesi arasındaki gerginlik damga vurdu. Prigojin, haziran ayında Moskova'ya karşı silahlı bir isyan başlatarak güçlerini başkente doğru yürüttü. Belarus Cumhurbaşkanı Aleksandr Lukaşenko'nun arabuluculuğuyla durdurulan isyan sonrası Prigojin, Rusya'da şüpheli bir uçak kazasında hayatını kaybetti. Bu olay, savaşın iç siyasi dengeler üzerindeki etkisini gösteren en önemli kırılma noktalarından biri olarak kayıtlara geçti.
İHA TEKNOLOJİSİ VE CEPHEDEKİ DURAĞANLIK
Savaşın üçüncü ve dördüncü yıllarında cephe hattı büyük oranda kilitlenirken, insansız hava araçlarının (İHA) kullanımı savaş doktrinini değiştirdi. Ukrayna ordusunun kullandığı Bayraktar TB2 ve her iki tarafın geliştirdiği kamikaze dronelar uluslararası kamuoyunda geniş yer buldu. 2024 yazında Ukrayna'nın Rusya'nın Kursk bölgesine yönelik başlattığı sınır ötesi harekat, savaşın coğrafi sınırlarını genişletti. Aynı dönemde Kuzey Kore birliklerinin Rusya saflarında savaşa dahil olduğu iddiaları, çatışmanın küresel boyutunu derinleştirdi.
BEYAZ SARAY'DA DEĞİŞİM VE BARIŞ TRAFİĞİ
ABD'de 2024 seçimlerini kazanan Donald Trump'ın Ocak 2025'te göreve başlamasıyla savaşın sona erdirilmesine yönelik diplomasi trafiği hız kazandı. Donald Trump'ın Beyaz Saray'da Volodimir Zelenski ile yaptığı görüşmede yaşanan gerginliklere rağmen, nisan ayında imzalanan maden ve yatırım anlaşmalarıyla ilişkiler stratejik bir zemine oturdu. 2026 yılı itibarıyla İsviçre'nin Cenevre kentinde ABD, Rusya ve Ukrayna heyetleri arasında yürütülen üçlü görüşmelerde toprak bütünlüğü ve güvenlik garantileri gibi kritik başlıklar ele alınmaya başlandı.
İNSANİ BİLANÇO VE GÖÇ DALGASI
Savaşın dördüncü yılı geride kalırken ortaya çıkan insani tablo, modern tarihin en ağır krizlerinden biri olarak nitelendiriliyor. Çatışmalar nedeniyle yaklaşık 5,9 milyon Ukrayna vatandaşı komşu ülkelere göç etmek zorunda kaldı. Askeri ve sivil kayıplara ilişkin kesin veriler paylaşılmasa da toplam can kaybının 1 milyon eşiğini aştığı tahmin ediliyor. Rusya Devlet Başkanı Müşaviri Vladimir Medinskiy, Cenevre'deki müzakerelerin zorlu geçtiğini ancak yeni turlar için hazırlıkların sürdüğünü ifade etti.