İzlanda’da Avrupa Birliği ile ilişkilerin geleceğini belirleyecek referandum için oy verme işlemi başladı. Yaklaşık 270 bin seçmen, ülkenin AB üyelik müzakerelerine yeniden dönüp dönmemesi konusunda karar verecek. Sandıkta seçmenlere, “İzlanda Avrupa Birliği ile katılım müzakerelerini yeniden başlatmalı mı?” sorusu yöneltiliyor.
Referandum, İzlanda’nın doğrudan Avrupa Birliği’ne katılımını belirlemiyor. Oylamada “evet” sonucunun çıkması halinde hükümetin Brüksel ile üyelik görüşmelerini yeniden başlatmasının önü açılacak. Müzakerelerin tamamlanması ve taraflar arasında bir üyelik anlaşmasına ulaşılması durumunda ise nihai karar için yeniden halk oylamasına gidilecek.
İZLANDA 2009’DA AB’YE ÜYELİK BAŞVURUSU YAPTI
İzlanda, küresel finans krizinin ardından 2009 yılında Avrupa Birliği’ne üyelik başvurusunda bulundu. Katılım müzakereleri sürecinde çok sayıda başlık açılırken bazı başlıklar geçici olarak kapatıldı. Balıkçılık politikası başta olmak üzere çeşitli alanlardaki anlaşmazlıklar ise görüşmelerin en tartışmalı başlıkları arasında yer aldı.
Ülkede 2013 yılında AB üyeliğine karşı çıkan hükümetin göreve gelmesinin ardından müzakere süreci askıya alındı. İzlanda’nın üyelik süreci sonraki yıllarda fiilen durmuş durumda kalırken, AB ile ilişkilerin yeniden ele alınması 2024 seçimlerinin ardından kurulan yeni hükümetin gündemine girdi.
2024 SEÇİMLERİNDEN SONRA REFERANDUM KARARI ALINDI
İzlanda’da 2024 yılında yapılan parlamento seçimlerinin ardından Sosyal Demokrat İttifakı liderliğinde koalisyon hükümeti kuruldu. Başbakan Kristrún Frostadóttir’in liderliğindeki hükümet, Avrupa Birliği üyelik müzakerelerinin yeniden başlatılıp başlatılmaması konusunda kararı halka bırakma yoluna gitti.
Hükümet tarafından alınan karar doğrultusunda referandum tarihi 29 Ağustos 2026 olarak belirlendi. Frostadóttir, referandum sonucuna saygı duyacaklarını ve halkın tercihinin ülkenin AB ile ilişkilerindeki yol haritasını belirleyeceğini açıkladı.
SANDIKTAN “EVET” ÇIKARSA MÜZAKERELER YENİDEN BAŞLAYACAK
Referandumda çoğunluğun “evet” oyu kullanması halinde İzlanda’nın Avrupa Birliği ile katılım görüşmelerini yeniden başlatması gündeme gelecek. Daha önce açılmış müzakere başlıklarının bulunduğu süreçte özellikle balıkçılık, tarım ve egemenlik konuları yeniden görüşmelerin önemli bölümlerini oluşturacak.
Müzakerelerin olumlu tamamlanması halinde İzlanda otomatik olarak Avrupa Birliği üyesi olmayacak. Ortaya çıkacak üyelik anlaşmasının İzlanda halkının onayına sunulması için ikinci bir referandum düzenlenecek. AB’ye tam üyelik için ayrıca Avrupa Birliği üyesi ülkelerin gerekli onay süreçlerinin tamamlanması gerekecek.
SON ANKETLER BAŞA BAŞ YARIŞA İŞARET EDİYOR
Referandum öncesinde yayımlanan kamuoyu araştırmaları seçmenlerin iki görüş arasında bölündüğünü gösterdi. Maskina tarafından yapılan bir araştırmada katılımcıların yüzde 51,3’ü AB üyelik müzakerelerinin yeniden başlamasını desteklerken karşı çıkanların oranı yüzde 48,7 olarak ölçüldü.
Referanduma daha yakın tarihte gerçekleştirilen Gallup araştırmasında ise tablo tersine döndü. Ankette katılımcıların yüzde 51,6’sı müzakerelerin yeniden başlatılmasına karşı olduğunu belirtirken yüzde 48,4’ü görüşmelerin yeniden başlamasını destekledi. Farklı anketlerden çıkan sonuçlar nedeniyle referandumun başa baş geçmesi bekleniyor.
BALIKÇILIK AB TARTIŞMASININ EN ÖNEMLİ BAŞLIKLARINDAN
İzlanda’daki AB tartışmasının öne çıkan konularından birini balıkçılık oluşturuyor. Ülke ekonomisinde önemli yere sahip olan sektörle ilgili olarak AB’nin Ortak Balıkçılık Politikası kapsamında uygulanabilecek kota ve düzenlemeler üyelik karşıtlarının temel itirazları arasında yer alıyor.
AB ile müzakerelerin yeniden başlamasını destekleyen kesimler ise daha istikrarlı bir ekonomik yapı, düşük enflasyon, daha öngörülebilir para politikası ve Avrupa ile daha güçlü siyasi bağlar üzerinde duruyor. İzlanda halihazırda Avrupa Ekonomik Alanı ve Schengen kapsamında AB ile geniş çaplı ekonomik ve serbest dolaşım ilişkilerine sahip bulunuyor.
REFERANDUMUN SONUCU İZLANDA’NIN AB YOLUNU BELİRLEYECEK
Referandumdan “hayır” çıkması halinde Avrupa Birliği ile üyelik müzakerelerinin yeniden açılması gündemden kalkacak. “Evet” sonucunda ise 2013’ten bu yana askıda bulunan katılım sürecinin yeniden hareketlenmesi bekleniyor.
Sandıkların kapanmasının ardından oy sayımına geçilecek ve sonuçların aynı gün içinde açıklanmaya başlaması öngörülüyor. Referandum sonucuyla birlikte İzlanda’nın Avrupa Birliği ile ilişkilerinde izlenecek yeni yol haritası da netleşecek.