İsrail’in Safed kentinin başhahamı ve ülkenin önde gelen hahamlarından Şemuel Eliyahu, Kudüs’te bulunan Mescid-i Aksa’nın avluları içerisinde Yahudilere yönelik bir sinagog inşa edilmesi planını açık şekilde gündeme getirdi. Eliyahu, söz konusu yapının inşa edilmesinin “kesinlikle gerçekleşeceğini” ileri sürerken Mescid-i Aksa’da yakın zamanda “köklü gelişmeler” yaşanacağını da öne sürdü.
AÇIKLAMALAR PODCAST PROGRAMINDA GELDİ
Şemuel Eliyahu’nun açıklamaları, İsrailli medya mensubu Avi Şuşan’ın sunduğu bir podcast programında yaptığı değerlendirmeler sırasında geldi. Programda İsrail’de “Tapınak Tepesi” olarak adlandırılan Mescid-i Aksa’ya yönelik Yahudi ziyaretleri, alanda Yahudi dini ritüellerinin gerçekleştirilmesi ve Mescid-i Aksa’nın avluları içerisinde bir sinagog inşa edilmesi ihtimali ele alındı.
Eliyahu, sinagog inşa edilmesinin Yahudilerin “Kutsallar Kutsalı’na doğru şekilde çıkabilmesini” sağlayacağını savundu. Yahudi dini terminolojisinde kullanılan “Kutsallar Kutsalı” ifadesiyle Kubbetu’s Sahra’nın bulunduğu alanı işaret eden Eliyahu, sinagog inşa edilmesi yönündeki planın hayata geçirileceğini ileri sürdü.
“KESİNLİKLE GERÇEKLEŞECEK” İFADESİNİ KULLANDI
İsrailli haham, Mescid-i Aksa’nın avluları içerisinde Yahudilere tahsis edilmiş kalıcı bir ibadet yapısının kurulmasına ilişkin konuşurken sinagog inşasının “kesinlikle gerçekleşeceğini” söyledi. Eliyahu ayrıca bölgede yakın zamanda “yeni gelişmeler” yaşanacağını belirterek Mescid-i Aksa’ya çıkan Yahudilere tahsis edilecek bir yapının kurulmasından söz etti.
Sinagogun ne zaman inşa edilmesi gerektiğine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Eliyahu, söz konusu yapının “dün yapılması gerektiğini” ifade etti. Eliyahu’nun sözleri, kendi anlatımında sürecin geciktiği yönündeki yaklaşımını ortaya koydu.
MESCİD-İ AKSA’DAKİ STATÜKO TARTIŞMALARI
Eliyahu’nun açıklamaları, Mescid-i Aksa’daki mevcut dini ve idari statüye ilişkin devam eden tartışmaların ardından geldi. Son dönemde İsrail’deki dini ve milliyetçi gruplar tarafından Mescid-i Aksa’ya yönelik ziyaretlerin artırılması ve alanda Yahudi dini ritüellerinin gerçekleştirilmesine izin verilmesi yönündeki çağrılar yoğunlaştı.
Mescid-i Aksa’nın avluları içerisinde kalıcı bir Yahudi ibadet yapısının kurulması önerisi ise daha önce ziyaretler ve dini ritüeller üzerinden yürütülen tartışmalardan farklı bir başlık oluşturdu. Eleştirmenler, kalıcı bir sinagogun inşa edilmesinin bölgedeki mevcut dini ve idari düzenlemelerin değiştirilmesi anlamına gelebileceği uyarısında bulundu.
“ÜÇÜNCÜ DÜNYA SAVAŞI” İHTİMALİNE İLİŞKİN SÖZLERİ TEPKİ ÇEKTİ
Şemuel Eliyahu, Mescid-i Aksa’da sinagog inşa edilmesi nedeniyle “Üçüncü Dünya Savaşı” çıkabileceği yönündeki ihtimallerle de alay etti. İsrailli hahamın sözleri sosyal medyada tepki görürken bazı kullanıcılar, Mescid-i Aksa’daki statükonun değiştirilmesinin doğurabileceği sonuçların küçümsendiğini savundu.
Bazı aktivistler de sinagog inşa edilmesi yönündeki çağrıyı “kırmızı çizgilerin aşılması” olarak nitelendirdi. Mescid-i Aksa’nın siyasi veya dini projeler için kullanılmaması gerektiğini belirten aktivistler, mekanın kimliğinde ve mevcut statüsünde yapılabilecek herhangi bir değişikliğin Kudüs ve bölgedeki gerilimi artırabileceği uyarısında bulundu.
ELEŞTİRİLERİN ODAĞINDA “KESİNLEŞMİŞ ADIM” VURGUSU VAR
Eliyahu’nun açıklamalarına yönelik eleştirilerde yalnızca sinagog inşa edilmesi çağrısı değil, planın yakın zamanda hayata geçirilecek kesin bir adım olarak sunulması da öne çıktı. Eleştirilerde, İsrailli hahamın “kesinlikle gerçekleşecek” ifadesini kullanmasının Mescid-i Aksa’ya ilişkin tartışmaları farklı bir noktaya taşıdığı belirtildi.
Mescid-i Aksa konusunda şimdiye kadar yürütülen tartışmalar ağırlıklı olarak Yahudi ziyaretleri, alana gerçekleştirilen baskınlar ve Yahudi dini ritüellerinin yapılması etrafında şekillendi. Kalıcı bir sinagog inşa edilmesi fikrinin açık şekilde gündeme getirilmesiyle birlikte tartışmalar, Mescid-i Aksa’nın avlularında kalıcı bir Yahudi ibadet yapısının oluşturulması başlığına da taşındı.
MESCİD-İ AKSA KUDÜS’TEKİ EN HASSAS NOKTALAR ARASINDA
Mescid-i Aksa, Kudüs’teki en hassas dini ve siyasi alanlardan biri olarak İsrail-Filistin çatışmasının merkezindeki başlıklardan birini oluşturuyor. Mekanda uzun süredir uygulanan dini ve idari düzenlemelerde meydana gelebilecek değişiklikler, Filistinliler ve bölge ülkeleri tarafından ciddi bir gerilim kaynağı olarak görülüyor.
Mescid-i Aksa’nın statüsüne ilişkin tartışmalar özellikle Yahudilerin alana girişleri, dini ritüeller gerçekleştirmeleri ve mevcut düzenlemelerin değiştirilmesine yönelik çağrılar nedeniyle uzun süredir devam ediyor. Şemuel Eliyahu’nun sinagog inşasının “kesinlikle gerçekleşeceği” yönündeki açıklaması da söz konusu tartışmaların son başlıklarından biri oldu.