İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, İran devlet televizyonuna verdiği röportajda Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan yönetiminin dış politika yaklaşımı, komşu ülkelerle ilişkiler ve devam eden savaşa ilişkin açıklamalarda bulundu. Arakçi, Tahran yönetiminin dış politikada komşu ülkelere daha fazla öncelik verdiğini belirtirken bölgedeki gerilimlerin azaltılması ve İran’ın çevresindeki ülkelerle ilişkilerin geliştirilmesi yönünde çalışmalar yürütüldüğünü söyledi.
İran’ın savaş konusunda geçici bir çözüm aramadığını vurgulayan Arakçi, çatışmaların ilk aşamalarında yapılan ateşkes çağrılarını reddettiklerini ifade etti. İran Dışişleri Bakanı, “Ateşkes istemiyoruz, savaşın sona ermesini istiyoruz” mesajını verirken daha önce ateşkesle durdurulan ancak aylar sonra yeniden başlayan çatışma sürecinin tekrarlanan bir modele dönüşmesini istemediklerini kaydetti.
PEZEŞKİYAN DÖNEMİNDE KOMŞU ÜLKELERE ÖNCELİK
Arakçi, Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan yönetimi altında komşu ülkelerin İran dış politikasındaki önceliğinin artırıldığını söyledi. İran Dışişleri Bakanı, komşuluk politikasının yalnızca diplomatik temasların geliştirilmesini değil, İran ile çevresindeki ülkeler arasındaki mevcut gerilimlerin giderilmesini de kapsadığını belirtti.
Arakçi’ye göre söz konusu yaklaşım, İran’ın komşularının her biriyle ilişkilerinde yaşanan gerilimlerin ortadan kaldırılmasını gerektiriyor. Tahran yönetimi aynı zamanda daha geniş kapsamlı komşuluk politikasıyla birlikte “il diplomasisi” olarak tanımlanan bir yaklaşım yürütmeyi hedefliyor. Pezeşkiyan yönetiminin dış politikasında diplomasi ve bölgesel ilişkiler daha önce de öne çıkan başlıklar arasında yer aldı.
KOMŞU ÜLKELERDEN İRAN’A DESTEK
İran Dışişleri Bakanı, ülkede yakın dönemde yaşanan karışıklıklar sırasında komşu devletlerin sağladığı yardımlara da değindi. Arakçi, bazı komşu ülkelerin İran’a mal ve ilaç gönderdiğini, ülke dışında mahsur kalan İran vatandaşlarının kendi toprakları üzerinden İran’a dönmesine imkan sağladığını aktardı.
Bazı ülkelerin İran uçaklarının hava sahalarını kullanmasına da izin verdiğini belirten Arakçi, söz konusu destek nedeniyle komşu ülkelere teşekkür etti. Açıklamalar, Tahran yönetiminin bölgesel ilişkileri dış politika gündeminin önemli unsurlarından biri olarak ele aldığı bir dönemde geldi.
“ATEŞKES DEĞİL, SAVAŞIN SONA ERMESİNİ İSTİYORUZ”
Arakçi, devam eden savaşa ilişkin değerlendirmesinde İran’ın çatışmaların ilk dönemindeki ateşkes çağrılarını kabul etmediğini söyledi. Tahran’ın yalnızca çatışmalara belirli bir süre ara verilmesini sağlayacak geçici bir ateşkes arayışında olmadığını ifade eden İran Dışişleri Bakanı, hedeflerinin savaşın sona ermesi olduğunu açıkladı.
İran daha önce de geçici ateşkes önerilerine Hürmüz Boğazı ve Tahran’ın diğer talepleri üzerinden karşı çıkmıştı. Arakçi, 24 Temmuz’da yaptığı açıklamada İran’ın Hürmüz Boğazı konusundaki talepleri karşılanmadan geçici bir ateşkesi kabul etmeyeceğini bildirmişti.
Arakçi son açıklamasında, daha önce ateşkesle durdurulan ve aylar sonra yeniden başlayan savaşın gelecekte tekrarlanan bir modele dönüşmesini istemediklerini de vurguladı. İran yönetiminin yaklaşımına göre geçici olarak durdurulan çatışmaların daha sonra yeniden başlaması yerine savaşı sona erdirecek bir düzenlemeye ulaşılması gerekiyor.
ABD İLE İRAN ARASINDA GERİLİM SÜRÜYOR
İran’ın açıklamaları, Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temaslara ilişkin belirsizliğin devam ettiği bir dönemde geldi. ABD Başkanı Donald Trump, 18 Ağustos’ta İran ile herhangi bir görüşmenin yürütülmediğini ve planlanmış bir görüşme bulunmadığını söyledi. İran tarafı ise Hürmüz Boğazı’nın yeniden tamamen açılması için daha önce gündeme gelen anlaşmadaki şartların yerine getirilmesini talep ediyor.
Tahran yönetimi, ABD’nin İran limanlarına yönelik uygulamalarının sona erdirilmesi, petrol yaptırımlarının kaldırılması, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve askeri tehditlerle operasyonların durdurulması gibi şartları gündemde tutuyor. Hürmüz Boğazı üzerindeki anlaşmazlık, taraflar arasındaki gerilimin önemli başlıklarından biri olmaya devam ediyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GEMİ TRAFİĞİ YENİDEN YAVAŞLADI
Siyasi ve askeri gerilim devam ederken küresel enerji taşımacılığı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki gemi geçişlerinde de düşük trafik sürüyor. Reuters’ın aktardığı Kpler verilerine göre salı günü boğazdan yalnızca altı emtia taşıyan gemi geçti. Pazartesi günü kaydedilen dokuz gemilik geçişin ardından trafik yeniden gerilerken sayı son 10 günlük günlük ortalama olan 11 geminin de altında kaldı.
Çarşamba günü TSİ ile sabah saatlerinde açıklanan öncü verilere göre gemi sahiplerinin büyük bölümü, boğazın yeniden tamamen açılmasına ilişkin net bir işaret bulunmaması nedeniyle Hürmüz Boğazı’nı kullanmaktan kaçınmayı sürdürüyor. Deniz taşımacılığındaki belirsizlik, bölgedeki askeri ve diplomatik gelişmelerle birlikte uluslararası enerji piyasalarının da yakından takip ettiği konular arasında yer alıyor.
SON 10 GÜNLÜK ORTALAMANIN ALTINDA
Hürmüz Boğazı’ndaki düşük geçiş sayıları önceki günlerde de kaydedildi. Kpler verilerine göre pazartesi günü altı emtia gemisi boğazdan geçerken hafta sonunda sayı cumartesi günü üçe, pazar günü ise ikiye kadar düşmüştü. Geçişlerin son 10 günlük günlük ortalaması ise 11 seviyesinde bulunuyordu.
Boğazdaki geçişlerin sınırlı kalması petrol piyasalarında da yakından izleniyor. Hürmüz üzerinden yapılan enerji ihracatına ilişkin belirsizliğin sürmesi, 19 Ağustos Çarşamba günü petrol fiyatlarının üst üste dördüncü işlem gününde yükselmesine eşlik etti.