ABD’nin İran üzerindeki ekonomik baskıyı artırmaya yönelik yeni yaptırım adımları, doların küresel piyasalardaki seyrinde etkili oldu. Dolar endeksi önceki seansta yaşanan sınırlı yükselişin ardından 99 seviyelerinde istikrar kazanırken, İran ile ticari ilişkilerini sürdüren ülke ve kuruluşların da yaptırım kapsamına alınabileceğine yönelik açıklamalar güvenli liman talebini destekledi. Amerikan para birimindeki yükselişe rağmen dolar endeksi, ABD’nin borç görünümüne ilişkin endişeler ve Hazine Bakanlığı’nın tahvil piyasasına yönelik müdahaleleri nedeniyle üç ayın en düşük seviyelerine yakın seyrini korudu.
ABD İRAN’A YÖNELİK YAPTIRIMLARI GENİŞLETTİ
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’ı küresel finans sisteminden daha fazla izole etmeyi amaçlayan yeni yaptırım politikasını açıkladı. Washington yönetimi, İran ile ticaret yapan ülke, şirket ve finansal kuruluşların ikincil yaptırımlarla karşılaşabileceği uyarısında bulundu. ABD ayrıca İran bağlantılı 60 kişi ve kuruluşu yeni yaptırım listesine dahil etti.
Yeni yaptırımlar dijital varlıklar, havacılık, altın, deniz taşımacılığı ve teknoloji dahil farklı alanları kapsadı. Çin, Birleşik Arap Emirlikleri, Singapur ve Fransa bağlantılı kişi ve kuruluşların da yaptırım listesinde bulunduğu bildirildi. Washington yönetimi İran’ın petrol ticareti, finansal ağları ve alternatif ödeme kanalları üzerindeki baskıyı artırmayı hedeflediğini açıkladı.
YAPTIRIM KARARI DOLARA DESTEK VERDİ
ABD’nin İran’a yönelik ekonomik baskıyı artırması küresel piyasalarda güvenli liman talebinin yükselmesine neden oldu. Dolar, yaptırım kararlarının ardından başlıca para birimleri karşısında değer kazanırken dolar endeksi 99 seviyesine doğru toparlandı. Reuters’ın 25 Ağustos tarihli verilerine göre dolar, önceki gün elde ettiği kazanımları korumakta zorlanmasına rağmen İran yaptırımlarının sağladığı destekle çok aylık dip seviyelerinden uzaklaşmaya çalıştı.
Doların uluslararası ticaret ve finans sistemindeki merkezi konumu, yaptırım kararlarının Amerikan para birimine yönelik talebi artırmasında etkili oldu. İran ile işlem yapan ülkelerin ABD finans sistemine erişiminin kısıtlanabileceği yönündeki uyarılar da uluslararası ticarette doların önemini yeniden gündeme taşıdı.
DOLAR ÜÇ AYIN EN DÜŞÜK SEVİYELERİNE YAKIN
İran yaptırımlarının sağladığı desteğe rağmen dolar üzerindeki baskı tamamen ortadan kalkmadı. ABD Hazine Bakanlığı’nın yükselen uzun vadeli borçlanma maliyetlerini kontrol altında tutmak amacıyla devlet tahvillerine yönelik geri alım programını genişletmesi, dolar endeksinin üç ayın en düşük seviyelerine kadar gerilemesine neden olan gelişmeler arasında yer aldı.
ABD Hazine Bakanlığı, uzun vadeli tahviller için işlem başına geri alım miktarını 2 milyar dolardan en az 4 milyar dolara yükseltme kararı aldı. Tahvil piyasasındaki likiditeyi artırmayı ve uzun vadeli faizlerdeki yükselişi sınırlamayı amaçlayan kararın ardından uzun vadeli ABD tahvil faizleri gerilerken dolar endeksi de sert düşüş göstermişti. Reuters verilerine göre dolar endeksi kararın ardından yüzde 0,84 düşüşle 98,80 seviyesine kadar gerilemişti.
ABD’NİN 40 TRİLYON DOLARI AŞAN BORCU TAKİP EDİLİYOR
Piyasalarda Hazine’nin tahvil geri alım programının ABD’nin uzun vadeli mali sorunlarına kalıcı çözüm sağlayıp sağlamayacağı da tartışılıyor. ABD federal borcunun 40 trilyon doları aşması, yüksek faizlerin borç servis maliyetlerini artırması ve bütçe açıklarına ilişkin endişeler dolar üzerinde baskı oluşturan başlıklar arasında bulunuyor.
Tahvil geri alımlarının uzun vadeli faizleri baskılaması dolar cinsi varlıkların getiri avantajını azaltabileceği için Amerikan para birimi açısından aşağı yönlü baskı oluşturabiliyor. Piyasalarda para biriminin satın alma gücünün uzun vadede zayıflayabileceği yönündeki endişeler de altın ve kripto varlıklar gibi alternatif yatırım araçlarına talebi artırdı.
İRAN YAPTIRIMLARI İLE BORÇ ENDİŞELERİ AYNI ANDA FİYATLANIYOR
Dolar piyasasında iki farklı gelişme aynı anda fiyatlanıyor. ABD’nin İran yaptırımlarını genişletmesi ve jeopolitik risklerin artması dolara güvenli liman desteği sağlarken, Washington yönetiminin borçlanma maliyetlerini kontrol altında tutmak için tahvil piyasasına müdahale etmesi Amerikan para biriminin değerine ilişkin endişeleri artırıyor.
Reuters’ın 25 Ağustos tarihli piyasa değerlendirmesinde de doların İran yaptırımları ile Hazine’nin tahvil geri alım politikası arasında yön bulmaya çalıştığı belirtildi. Doların bir önceki seansta yükselmesinin ardından kazanımlarını korumakta zorlandığı ve üç ayın dip seviyelerine yakın hareket ettiği aktarıldı.
PİYASALAR PCE VERİSİNE ODAKLANDI
Döviz piyasalarında yatırımcıların takip ettiği diğer başlık ABD’den açıklanacak kişisel tüketim harcamaları fiyat endeksi oldu. Fed’in enflasyon göstergeleri arasında yakından takip ettiği PCE verileri, ABD’de fiyat baskılarının seyri ve para politikasının geleceğine ilişkin yeni bilgiler sağlayacak.
Enflasyon verilerinin beklentilerin üzerinde veya altında gerçekleşmesi, Fed’in faiz politikasına ilişkin fiyatlamaların değişmesine neden olabileceği için doların küresel piyasalardaki yönü açısından da yakından izleniyor. ABD’de enflasyonun hedefin üzerinde seyretmesi ve kamu borcuna yönelik kaygılar, para ve tahvil piyasalarının gündemindeki temel başlıklar arasında bulunuyor.
JACKSON HOLE’DAN GELECEK MESAJLAR BEKLENİYOR
Piyasaların takip ettiği bir diğer gelişme Fed Başkanı Kevin Warsh’ın yıllık Jackson Hole Ekonomi Politikası Sempozyumu’nda yapacağı konuşma olacak. Yatırımcılar konuşmada enflasyon görünümü, faizlerin seyri ve Fed’in gelecek dönemde izleyeceği para politikasına ilişkin mesajlara odaklanacak.
ABD Hazine Bakanlığı’nın uzun vadeli tahvil faizlerini sınırlamaya yönelik adımlar attığı bir dönemde Fed’den gelecek para politikası mesajları da dolar ve tahvil piyasalarında yakından takip ediliyor. Maliye politikası ile para politikası arasındaki görünüm, doların küresel piyasalardaki hareketi açısından belirleyici başlıklardan biri olmayı sürdürüyor.
DOLAR/TL 48 LİRANIN ÜZERİNDE
Dolar/TL güne 48,0825 liradan başladı. Kur gün içinde en düşük 48,0531 lirayı, en yüksek ise 48,1350 lirayı gördü. Sabah saatlerinde dolar 48,0989 lira seviyesinden alıcı buldu.
Dolar/TL’deki hareketlilikte küresel dolar endeksinin seyriyle birlikte yurt içindeki fiyatlamalar da etkili oluyor. Küresel piyasalarda doların İran yaptırımlarından destek bulmasına karşılık ABD’nin tahvil piyasasına yönelik müdahalelerinin yarattığı baskı, Amerikan para biriminde sınırlı ve dalgalı bir görünüm oluşmasına neden oldu.