İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’in askeri danışmanı, ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile müzakere açıklamalarına yanıt verdi. Tahran yönetiminin görüşmelere başlayabilmesi için ABD tarafından atılması gereken adımları sıralayan danışman, İran liderinin öncelikle Washington’ın davranışlarında değişiklik görmek istediğini belirtti.
İşte İran'ın ABD'den beklediği 5 şart:
- ABD’nin İran’a yönelik tutum ve davranışlarını değiştirmesi
- Mutabakat zaptının uygulanması
- ABD’nin savaş istemediğini açıkça ilan etmesi
- İran’a ait paraların iade edilmesi
- Hürmüz Boğazı’na müdahalenin durdurulması
Açıklamada, müzakere sürecinin yalnızca sözlü çağrılarla başlayamayacağı ve ABD yönetiminin sahadaki uygulamalarında somut değişikliklere gitmesi gerektiği ifade edildi. İran tarafının talepleri arasında daha önce hazırlanan mutabakat zaptının uygulanması, Washington’ın savaş istemediğini açık biçimde duyurması, İran’a ait mali kaynakların iade edilmesi ve Hürmüz Boğazı’ndaki Amerikan müdahalesinin sona erdirilmesi yer aldı.
MÜZAKERELER İÇİN DAVRANIŞ DEĞİŞİKLİĞİ ŞARTI
Hamaney’in askeri danışmanı, ABD ile görüşmelerin başlayabilmesi için ilk şartın Amerikan yönetiminin davranış biçimini değiştirmesi olduğunu söyledi. Açıklamada, İran liderinin Washington’dan yalnızca diplomatik mesajlar değil, mevcut politikalarda gözle görülür bir değişiklik beklediği aktarıldı.
Danışman, “Müzakerelerin başlaması için dini lider, Amerikalıların davranışlarında bir değişiklik görmek istiyor” ifadelerini kullandı. İran’ın yaklaşımına göre görüşmelerin başlaması, ABD’nin askeri ve ekonomik baskıya dayalı uygulamalarını gözden geçirmesine bağlı bulunuyor.
MUTABAKAT ZAPTININ UYGULANMASI İSTENDİ
Açıklamada sıralanan ikinci talep, İran ile ABD arasında daha önce hazırlanan mutabakat zaptının uygulanması oldu. Söz konusu metin, çatışmaların durdurulması, Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine açılması ve iki ülke arasında daha kapsamlı müzakerelerin başlatılması için bir çerçeve oluşturmuştu.
İran Dışişleri Bakanlığı daha önce yaptığı açıklamada, ABD’nin güvenli geçiş ve Hürmüz Boğazı’yla ilgili maddelere yönelik tutumu nedeniyle mutabakatın yapısını ihlal ettiğini savunmuştu. Tahran yönetimi, Amerikan saldırılarının da anlaşmanın hükümleriyle bağdaşmadığını ileri sürmüştü.
“SAVAŞ İSTEMEDİĞİNİZİ AÇIKÇA SÖYLEYİN”
Askeri danışman, Washington yönetiminin İran’a karşı savaş istemediğini açık ve doğrudan biçimde ilan etmesi gerektiğini belirtti. Açıklamada, ABD’nin müzakere çağrılarıyla askeri tehditlerinin aynı anda devam etmesinin İran açısından güven sorunu oluşturduğu mesajı verildi.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile görüşmelerin başlayacağını ve planlanan bazı saldırıları durdurduğunu açıklamıştı. İran Dışişleri Bakanlığı ise ABD ile yürütülen veya başlatılması planlanan doğrudan bir müzakere bulunmadığını bildirmiş, mevcut temasların Hürmüz Boğazı konusunda Umman ile sürdürüldüğünü belirtmişti.
İRAN’A AİT PARALARIN İADESİ TALEBİ
Hamaney’in askeri danışmanı tarafından açıklanan şartlardan biri de İran’a ait mali kaynakların geri verilmesi oldu. Danışman, ABD yönetimine “İran’ın parasını geri verin” çağrısında bulundu.
İran yönetimi, yaptırımlar ve uluslararası bankacılık sistemindeki kısıtlamalar nedeniyle erişemediği kaynakların serbest bırakılmasını uzun süredir müzakere başlıklarından biri olarak gündemde tutuyor. Daha önce gündeme gelen mutabakat çerçevesinde de İran’a, anlaşma hükümlerine uyumuna bağlı olarak ekonomik kolaylık ve yaptırım indirimi sağlanması öngörülmüştü.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ MÜDAHALEYE SON VERİLMESİ İSTENDİ
Açıklamanın son maddesinde ABD’nin Hürmüz Boğazı’ndaki müdahalesini durdurması talep edildi. İran tarafı, stratejik su yolundaki güvenlik ve geçiş düzenlemelerinin bölge ülkeleri tarafından yönetilmesi gerektiğini savunuyor.
İranlı yetkililer daha önce de Amerikan güçlerinin Hürmüz Boğazı’ndaki faaliyetlerine karşı çıkmıştı. İran liderinin kıdemli danışmanlarından biri, hiçbir ülkenin ABD’nin boğaza müdahalesini kabul etmediğini söylemişti.
Hürmüz Boğazı’na ilişkin anlaşmazlık, Washington ile Tahran arasındaki görüşmelerin temel başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Haziran ayında hazırlanan mutabakat zaptında boğazın yeniden açılması ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını kaldırması öngörülürken, daha sonraki karşılıklı suçlamalar anlaşmanın uygulanmasını sekteye uğratmıştı.
TRUMP’IN MÜZAKERE AÇIKLAMALARINA TAHRAN’DAN YANIT
Trump, İran ile görüşmeler yürütüldüğünü ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasının ele alınacağını açıklamıştı. İran yönetimi ise doğrudan görüşme iddialarını reddederek, müzakerelerin başlayabilmesi için Washington’ın askeri, ekonomik ve bölgesel politikalarında değişiklik yapması gerektiğini bildirdi.
Hamaney’in askeri danışmanının açıkladığı şartlar; ABD’nin davranışını değiştirmesi, mutabakat zaptını uygulaması, savaş istemediğini ilan etmesi, İran’a ait paraları geri vermesi ve Hürmüz Boğazı’na müdahaleyi durdurması şeklinde sıralandı.