Savaşın ilk dönemlerinde İran petrolünün ABD açısından önemli bir kazanım olacağını dile getiren Donald Trump’ın, sahadaki gelişmelerin beklentileri karşılamaması nedeniyle alternatif enerji kaynaklarına odaklandığı ifade edildi. Bloomberg’e göre bu kapsamda Libya, sahip olduğu dev hidrokarbon rezervleri, Avrupa’ya yakınlığı ve üretim kapasitesini artırma potansiyeli nedeniyle Washington’un yeni stratejik öncelikleri arasına girdi.

WASHINGTON’UN HEDEFİNDE LİBYA’DA SİYASİ UZLAŞI VAR

Habere göre ABD yönetimi, yıllardır iki ayrı siyasi ve askeri güç odağı arasında bölünmüş durumda bulunan Libya’da yeni bir denge kurmaya çalışıyor. Bu kapsamda Trablus merkezli Ulusal Birlik Hükümeti'nin lideri Abdülhamid Dibeybe ile ülkenin doğusunda etkili olan Halife Hafter arasında iş birliği zemini oluşturulması hedefleniyor.

Washington’un beklentisi, siyasi ve askeri istikrarın sağlanmasıyla birlikte yeni petrol sahalarının geliştirilmesi ve üretimin artırılması yönünde şekilleniyor. Böylece Libya’dan çıkarılacak ham petrolün hem küresel piyasalara hem de Amerikan şirketleri aracılığıyla uluslararası enerji ticaretine daha güçlü şekilde entegre edilmesi planlanıyor.

SAHADAKİ GÜVENLİK SORUNLARI EN BÜYÜK ENGEL

Bloomberg’in analizinde Libya’daki güvenlik sorunlarının halen çözülemediğine dikkat çekildi. Silahlı milis grupları, farklı yabancı ülkelerin etkisi ve petrol gelirlerinin paylaşımına ilişkin anlaşmazlıklar, enerji projelerinin önündeki en büyük riskler arasında gösterildi.

Liman kenti Sirte yakınlarında gerçekleştirilen askeri tatbikat da bu sürecin bir parçası olarak değerlendirildi. Çöl şartlarında yapılan eğitim faaliyetlerinde askerlerin İslam Devleti militanlarına karşı operasyon senaryoları üzerinde çalıştığı aktarıldı.

REHİNE KURTARMA TATBİKATI DİKKAT ÇEKTİ

Tatbikat kapsamında askerlerin alçak yapıların bulunduğu bir bölgede ilerleyerek simüle edilmiş rehine kurtarma operasyonu gerçekleştirdiği belirtildi. Sert rüzgarların etkisiyle kumların havalandığı bölgede silah seslerinin yankılandığı, birliklerin sokak sokak ilerleyerek esirleri kurtarma senaryolarını uyguladığı ifade edildi.

Söz konusu faaliyetlerin, Libya güvenlik güçlerinin uzun süredir gerçekleştirmekte zorlandığı karmaşık operasyon kabiliyetlerini yeniden canlandırmayı amaçladığı kaydedildi.

ABD’NİN LİBYA’YI BİRLEŞTİRME ÇABASI

Bloomberg, bu tatbikatı ABD’nin Libya’nın parçalanmış siyasi yapısını yeniden bir araya getirme girişiminin son halkası olarak değerlendirdi. Analizde, Washington’un Libya politikasının son dönemde daha belirgin bir ekonomik ve ticari boyut kazandığı vurgulandı.

Trump yönetiminin enerji kaynaklarını Amerikan ekonomik gücünün temel unsurlarından biri olarak gördüğü belirtilirken, Libya’daki petrol potansiyelinin bu yaklaşımın merkezinde yer aldığı ifade edildi.

LİBYA PETROLÜNDE HEDEF GÜNLÜK 2 MİLYON VARİL

Libya makamları ülkenin mevcut günlük yaklaşık 1,3 milyon varillik petrol üretimini orta vadede 2 milyon varile çıkarmayı hedefliyor. Afrika’nın en büyük petrol rezervlerinden birine sahip olan ülkenin, üretim kapasitesini artırması halinde küresel enerji arzında daha etkin rol oynayabileceği değerlendiriliyor.

Ancak bu hedefe ulaşabilmek için geçmişte petrolü siyasi baskı ve güç mücadelesi aracı olarak kullanan grupların üretim tesislerini kapatmaktan vazgeçmesi gerekiyor. Uzmanlar bunun Libya’daki en zor konulardan biri olduğuna dikkat çekiyor.

GEÇMİŞ GİRİŞİMLER BAŞARISIZ OLDU

Libya’da Muammer Kaddafi’nin devrilmesinden sonra çok sayıda uluslararası girişim hayata geçirildi. Birleşmiş Milletler destekli siyasi yol haritaları, Avrupa ülkelerinin arabuluculuk çabaları ve dönemin CIA Direktörü William Burns’ün 2023 yılında gerçekleştirdiği ziyaretler kalıcı sonuç üretmedi.

Ülkede devam eden çatışmaların petrol operasyonlarını doğrudan tehdit etmeyi sürdürdüğü belirtilirken, enerji sektörünün kırılgan yapısının yabancı yatırımcılar açısından önemli bir risk oluşturduğu kaydedildi.

EN BÜYÜK RAFİNERİ ÇATIŞMALAR NEDENİYLE DURDU

Geçtiğimiz ay Zaviye kentinde rakip milis gruplar arasında yaşanan çatışmaların Libya’nın faaliyetteki en büyük rafinerisinin kapanmasına neden olduğu belirtildi. Bu gelişme, ülkedeki güvenlik sorunlarının enerji arzı üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koydu.

Libya’daki istikrarsızlığın yalnızca enerji piyasalarını değil, Avrupa’ya yönelik düzensiz göç hareketlerini ve bölgesel güvenliği de etkilediği ifade edildi.

WASHINGTON RUSYA ETKİSİNİ SINIRLAMAK İSTİYOR

Bloomberg analizine göre Libya’nın istikrara kavuşması halinde ABD ve Avrupa açısından yalnızca enerji arzı değil, jeopolitik avantajlar da ortaya çıkabilir. Özellikle Rusya’nın Kuzey Afrika ve Sahel bölgesindeki etkisinin sınırlandırılması Washington’un öncelikleri arasında yer alıyor.

Daha istikrarlı bir Libya’nın Avrupa’ya yakın petrol ve doğal gaz kaynakları sağlamasının yanı sıra göç rotalarının kontrol altına alınmasına da katkı sunabileceği değerlendiriliyor.

ABD ŞİRKETLERİ LİBYA’YA DÖNÜYOR

Haberde Amerikan enerji şirketlerinin son dönemde Libya’ya yönelik ilgisinin belirgin şekilde arttığına dikkat çekildi. ConocoPhillips yeni enerji anlaşmaları imzalarken Chevron’un ülkeye geri dönüş hazırlığında olduğu belirtildi. Exxon Mobil’in de Libya’daki faaliyetlerini yeniden başlatma seçeneklerini değerlendirdiği ifade edildi.

Trump’a yakın isimlerden biri olarak bilinen ve Blackwater’ın kurucusu olan Erik Prince’in de enerji sektöründeki gelişmeler çerçevesinde yeniden Libya sahnesinde görünmeye başladığı aktarıldı.

ABD Afrika Komutanlığı Komutan Yardımcısı Korgeneral John W. Brennan ise Libya’daki ekonomik fırsatlara dikkat çekerek Batılı sanayi kuruluşlarının ülkeye yoğun ilgi gösterdiğini söyledi.

PETROL GELİRLERİ EKONOMİNİN TEMELİNİ OLUŞTURUYOR

Libya ekonomisinin büyük ölçüde enerji gelirlerine bağlı olduğu belirtiliyor. Petrol gelirleri ülkenin ihracatının ve devlet bütçesinin yüzde 90’dan fazlasını oluşturuyor.

2020 yılında Halife Hafter güçlerinin öncülük ettiği petrol ablukası sırasında üretimin günlük 1 milyon varilden yaklaşık 90 bin varile kadar düştüğü hatırlatılırken, enerji sektöründeki kırılganlığın halen devam ettiği vurgulandı.

20 MİLYAR DOLARLIK YATIRIM BEKLENTİSİ

Ocak ayında Libya’nın devlet şirketi Waha Oil Co. aracılığıyla ConocoPhillips ve TotalEnergies ile 25 yıllık geliştirme anlaşması imzaladığı belirtildi. Libyalı yetkililer bu anlaşmanın ülkeye 20 milyar doların üzerinde yabancı yatırım çekmesini bekliyor.

Anlaşmanın ardından Chevron’un, Sirte Havzası’nda 2007 yılından bu yana gerçekleştirilen ilk lisans turunda yeni bir arama sahası elde ettiği aktarıldı. Exxon Mobil’in de geçen yıl yaklaşık on yıllık aranın ardından açık deniz sahalarında inceleme yapmak üzere dört blok için mutabakat zaptı imzaladığı ifade edildi.

TÜRKİYE FAKTÖRÜ DİKKAT ÇEKTİ

Bloomberg’in analizinde Türkiye’nin Libya’daki rolüne de yer verildi. Haberde Türkiye’nin geçmiş dönemde Trablus merkezli yönetimi desteklediği, buna karşılık Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri ve Rusya’nın Halife Hafter’e yakın durduğu hatırlatıldı.

Bu farklı uluslararası pozisyonların Libya’daki siyasi uzlaşı görüşmelerini zaman zaman zorlaştırdığı belirtilirken, ülkedeki enerji ve güvenlik denkleminde yabancı aktörlerin etkisinin devam ettiği vurgulandı.

Haberde, Yukarı Nebatiye beldesinin eteklerinde yer alan Ali Tahir Tepesi çevresindeki ormanlık alanın fosfor mühimmatı ve topçu atışlarıyla hedef alındığı belirtildi. Nebatiye kentine hakim konumdaki Debşe Tepesi çevresinin de topçu ateşi altında kaldığı aktarıldı.

NEBATİYE ÇEVRESİNDE YOĞUN TOPÇU ATIŞLARI

Lübnan kaynaklarına göre, İsrail ordusu gün içerisinde Nebatiye vilayetine bağlı Kefertebnit beldesi çevresine de topçu saldırıları gerçekleştirdi.

Saldırıların ardından bölgede hasarın boyutuna ilişkin resmi bir açıklama yapılmazken, yerel kaynaklar topçu atışlarının farklı noktalarda etkili olduğunu bildirdi.

ATEŞKESİN GELECEĞİ TARTIŞILIYOR

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, 15 Haziran'da yaptığı açıklamada ABD ile İran arasında mutabakata varıldığını duyurmuş ve Lübnan dahil çeşitli cephelerde askeri operasyonların sona erdirilmesinin hedeflendiğini belirtmişti.

Mutabakatın Lübnan'ı da kapsayacağı yönündeki açıklamalar, İsrail'de siyasi ve güvenlik çevrelerinde tartışmalara neden olmuştu.

İsrail Savunma Bakanı Yisrael Katz ise Lübnan'ın güneyinde kontrol altında tuttukları bölgelerden çekilmeyeceklerini ifade etmişti.

İHLAL İDDİALARI GÜNDEME GELDİ

İran Silahlı Kuvvetleri'nin operasyonel birimlerinden Hatemül Enbiya Merkez Karargahı, 16 Haziran'da yaptığı açıklamada İsrail'in Lübnan'ın güneyindeki ateşkesi çok sayıda kez ihlal ettiğini öne sürdü.

Açıklamada, saldırıların sürmesi halinde karşılık verileceği ifade edildi.

MART AYINDAN BU YANA SÜREN ÇATIŞMALAR

İsrail ordusu, 2 Mart'tan itibaren Lübnan'a yönelik yoğun hava saldırıları başlatmıştı. Lübnan hükümeti, saldırılar nedeniyle ülke içerisinde yerinden edilenlerin sayısının 1 milyonu aştığını açıklamıştı.

ABD Başkanı Donald Trump, 24 Nisan'da yaptığı açıklamada Lübnan ile İsrail arasında yürürlüğe giren geçici ateşkesin uzatıldığını duyurmuştu.

Daha sonra ABD arabuluculuğunda gerçekleştirilen görüşmeler sonucunda taraflar arasında 17 Mayıs itibarıyla 45 günlük yeni bir ateşkes süreci üzerinde mutabakata varıldığı açıklanmıştı.

SALDIRILAR DEVAM EDİYOR

Lübnan Sağlık Bakanlığı'nın son verilerine göre, İsrail'in 2 Mart'tan bu yana düzenlediği saldırılarda 3 bin 826 kişi hayatını kaybetti.

ABD Dışişleri Bakanlığı, 3 Haziran'da yapılan görüşmeler sonrasında İsrail ve Lübnan arasında geniş kapsamlı bir ateşkes konusunda mutabakata varıldığını duyurmuştu. Açıklamada, Hizbullah'ın saldırılarını durdurması ve unsurlarını Litani Nehri'nin güneyinden çekmesinin şart koşulduğu belirtilmişti.

Hizbullah ise söz konusu şartları kabul etmediğini açıklamıştı. Bölgede ateşkes girişimlerine rağmen karşılıklı gerilim ve askeri hareketlilik sürüyor.

CAMİYİ KUNDAKLADILAR

Yerel kaynaklardan alınan bilgilere göre, Filistin topraklarını gasbeden İsrailli yerleşimciler sabah saatlerinde Ramallah kentine bağlı Cilcilya köyüne baskın düzenledi.

Yerleşimciler köydeki camiyi ateşe verirken, yangın sonucunda caminin kadınlar bölümü yandı. Alevlerin özellikle yapının dış cephesinde hasara yol açtığı belirtildi.

Saldırganların olay yerinden ayrılmadan önce caminin duvarlarına İbranice ifadeler yazdığı aktarıldı.

Cilcilya köyünün son dönemde yerleşimci saldırılarının hedefi olduğu belirtilirken, geçen ay da köye düzenlenen saldırıda Filistinlilere ait bir koyun sürüsünün çalındığı kaydedildi.

NABLUS'TA FİLİSTİNLİLER YARALANDI

Filistin resmi haber ajansı WAFA’nın aktardığına göre, Filistin topraklarını gasbeden İsrailli yerleşimciler Nablus’un güneyindeki Beyta beldesine saldırı düzenledi.

Yerleşimciler, Bi'r Kuza ve El-Harik bölgelerinde Filistinlilere ait evleri hedef aldı, çok sayıda araca zarar verdi ve bir evin pencerelerini kırdı.

Bölge sakinlerinin müdahalesinin ardından saldırganların beldeden ayrıldığı belirtildi. Olayın ardından bölgeye gelen İsrail askerlerinin Filistinlileri darbettiği ve 4 kişiyi yaraladığı bildirildi.

KALKİLYA'DA GENİŞ ÇAPLI ASKERİ OPERASYON

İsrail ordusu Batı Şeria'nın kuzeyindeki Kalkilya kentine de baskın düzenledi. Yerel kaynaklar, çok sayıda İsrail askerinin yaklaşık 16 askeri araç eşliğinde kente çeşitli yönlerden giriş yaptığını aktardı.

Kentin kuzey ve güney kontrol noktalarına takviye birlikler sevk edilirken, yaya birliklerin de çeşitli mahallelere konuşlandırıldığı ifade edildi.

İsrail güçleri Nezzal Mahallesi’nin girişlerini kapatarak çok sayıda eve baskın düzenledi. Baskınlarda Filistinlilerin saha soruşturmasına tabi tutulduğu ve en az 5 kişinin gözaltına alındığı belirtildi.

Bölge sakinleri, İsrail askerlerinin operasyonun silah arama amacıyla gerçekleştirildiğini söylediklerini aktardı.

İsrail güçlerinin ayrıca Batı Şeria’nın güneyindeki Fevvar Mülteci Kampı ile kuzeydeki Asker Mülteci Kampı’na da baskın düzenlediği bildirildi.

TUBAS'TA SU TANKERİNE EL KONULDU

Tubas Valiliği Yerleşim Faaliyetleri Dosyası Sorumlusu Mutaz Beşarat’ın WAFA’ya yaptığı açıklamaya göre, Filistin topraklarını gasbeden İsrailli yerleşimciler Tubas’ın güneyinde Filistinli bir aileye ait traktör ve su tankerine el koydu.

Beşarat, aynı bölgede bir gün önce de Filistinli bir ailenin su tedarikinde kullandığı su hatlarının iş makineleriyle tahrip edildiğini belirtti.

Olayın, bölgedeki Filistinli ailelerin suya erişimini etkileyen son uygulamalardan biri olduğu ifade edildi.

EL-HALİL'DE BİR EV DAHA YIKILDI

Filistin resmi haber ajansı WAFA’nın haberine göre, İsrail ordusu Batı Şeria’nın El-Halil kentindeki Mesafir Yatta bölgesinde bir Filistinliye ait evi yıktı.

Çok sayıda yıkım aracı eşliğinde bölgeye giren İsrail güçleri, Mesafir Yatta’nın doğusunda Erfaiyye ile Deyrat arasında bulunan Baruk bölgesine baskın düzenledi.

İsrail askerleri, Hamza Kamil Addara’ya ait evi buldozerlerle yıktı.

BATI ŞERİA'DA BASKINLAR SÜRÜYOR

İsrail ordusu ile Filistin topraklarını gasbeden İsrailli yerleşimciler, Batı Şeria'nın farklı bölgelerinde sık sık baskın ve saldırılar gerçekleştiriyor.

Filistin kaynakları, söz konusu saldırıların ölüm, yaralanma, gözaltı, mülklerin tahrip edilmesi, tarım arazilerine zarar verilmesi ve hayvanların hedef alınması gibi sonuçlar doğurduğunu belirtiyor.

İtalyan başbakanlık kaynaklarına dayandırılan haberlerde, Meloni ve Trump'ın zirve kapsamında düzenlenen akşam yemeğinde görüştüğü belirtildi. Kaynaklar, görüşmenin "yararlı bir fikir alışverişi" niteliği taşıdığını ve taraflar arasında bazı konuların açıklığa kavuşturulmasına imkan sağladığını aktardı.

BATI'NIN BİRLİĞİ MESAJI VERİLDİ

İtalyan basınındaki bilgilere göre Meloni, görüşmede uluslararası krizlerin yaşandığı bir dönemde Batı dünyasının birlik içinde hareket etmesinin önemine dikkat çekti.

Tarafların bu yaklaşım konusunda ortak görüş paylaştığı belirtilirken, G7 Zirvesi boyunca iki lider arasında başka görüşmelerin de yapılabileceği kaydedildi.

KAMERALARA YANSIYAN DİYALOG DİKKAT ÇEKTİ

Zirve kapsamındaki oturum öncesinde liderlerin kameralara yansıyan görüntüleri de İtalya basınında geniş yer buldu.

Görüntülerde Trump'ın, "Terk edildim" ifadesini kullandığı, Meloni'nin ise buna "Bu doğru değil. Biz her zaman dostuz." sözleriyle karşılık verdiği aktarıldı.

SAVAŞ SÜRECİNDE İLİŞKİLER GERİLMİŞTİ

Meloni ve Trump'ın, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarından önce yakın siyasi ilişkiler içinde olduğu biliniyor.

Meloni, geçen yıl Trump'ın yemin törenine davet edilen tek Avrupalı lider olarak öne çıkmıştı. Ancak savaşın başlamasının ardından iki lider arasında görüş ayrılıkları yaşandı.

İtalya'nın, ABD'nin Orta Doğu'ya sevk ettiği bazı uçakların Sicilya Adası'ndaki Sigonella Üssü'nü kullanmasına izin vermediğinin ortaya çıkması, iki ülke arasında dikkat çeken gelişmelerden biri oldu.

PAPA AÇIKLAMALARI TARTIŞMAYI DERİNLEŞTİRDİ

Gerilim, Vatikan Devlet Başkanı Papa 14. Leo'nun savaşın sona erdirilmesine yönelik çağrılarının ardından daha da arttı.

Trump, 12 Nisan'da Papa hakkında yaptığı açıklamada sert ifadeler kullanmıştı. Meloni ise bir gün sonra ABD Başkanının Papa'ya yönelik sözlerini "kabul edilemez" olarak nitelendirerek eleştirmişti.

TRUMP'TAN MELONI'YE SERT ELEŞTİRİLER GELMİŞTİ

Meloni'nin açıklamalarının ardından Trump, İtalyan Corriere della Sera gazetesine verdiği demeçte İtalya Başbakanı'nı eleştirmişti.

Trump, Meloni'nin savaş sürecindeki tutumundan duyduğu rahatsızlığı dile getirerek, İtalya'nın yeterince destek vermediğini savunmuş ve Meloni'nin pozisyon değiştirdiğini öne sürmüştü.

G7 Liderler Zirvesi kapsamında yapılan son görüşmenin, iki lider arasında son aylarda yaşanan görüş ayrılıklarının ardından ilişkilerin yeniden değerlendirilmesine imkan sağladığı belirtiliyor.

Filistin topraklarını gasbeden İsraillilere yakınlığıyla bilinen Kanal 7 televizyonunun haberine göre Huckabee, görevinin yalnızca İsrail'de ABD'yi temsil etmekten ibaret olmadığını, aynı zamanda Amerikan kamuoyuna İsrail'in ABD açısından taşıdığı önemi anlatmak olduğunu söyledi.

İSRAİL VE ABD'NİN ORTAK MİRASA SAHİP OLDUĞUNU SAVUNDU

Konuşmasında İsrail ve ABD'nin ortak bir tarihsel ve kültürel mirası paylaştığını ileri süren Huckabee, iki ülke arasındaki bağların stratejik ilişkilerin ötesinde olduğunu ifade etti.

Huckabee, ABD'nin varlığının ve kimliğinin şekillenmesinde bu coğrafyada yaşanan tarihi olayların etkili olduğunu savunarak, "İsrail olmasaydı, Amerika da olmazdı. Varlığımızı, bu topraklarda yaşananlara borçluyuz." ifadelerini kullandı.

TRUMP'IN AÇIKLAMALARINA GÖNDERME YAPTI

Huckabee'nin sözleri, ABD Başkanı Donald Trump'ın İsrail'e ilişkin yaptığı açıklamaların ardından geldi.

Trump, Fransa'nın Evian-les-Bains kentinde düzenlenen G7 Zirvesi kapsamında Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile gerçekleştirdiği görüşmenin ardından Orta Doğu gündemine ilişkin değerlendirmelerde bulunmuştu.

ABD Başkanı, "Biz olmasak, ABD olmasa İsrail olmazdı. Ben olmasam İsrail olmazdı çünkü hiçbir başkan benim yaptıklarımı yapmaya istekli değildi." ifadelerini kullanmıştı.

NETANYAHU İLE İLİŞKİLERİNE DEĞİNDİ

Trump, açıklamasında İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile ilişkilerine de değinerek, Netanyahu ile iyi ilişkilere sahip olduğunu belirtmişti.

ABD Başkanı ayrıca İsrail'in bölgesel politikalarda daha dikkatli hareket etmesi gerektiğini savunarak, özellikle Lübnan konusuna işaret etmiş ve Netanyahu'nun bu başlıkta daha sorumlu davranması gerektiğini söylemişti.

Huckabee'nin açıklamaları, Washington ile Tel Aviv arasındaki stratejik ilişkilere yönelik tartışmaların sürdüğü bir dönemde kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.

Şirudi, operasyon kapsamında kaç uçağın fiilen yurt dışına çıkarıldığına ve hangi ülkelerde konuşlandırıldığına ilişkin ayrıntı paylaşmadı. Açıklama, savaş boyunca İran hava sahasında yaşanan hareketliliğe ilişkin daha önce gündeme gelen iddiaları yeniden gündeme taşıdı.

SAVAŞIN ARDINDAN YENİDEN KONUŞLANDIRMA PLANI DEVREYE ALINDI

İranlı yetkili, ABD ve İsrail saldırılarının başlamasının ardından yalnızca uçuşların durdurulmadığını, aynı zamanda sivil havacılık altyapısını korumaya yönelik kapsamlı bir yeniden konuşlandırma planının hayata geçirildiğini belirtti.

Plan kapsamında sivil uçakların yanı sıra bazı kritik havacılık unsurlarının da ülke içinde ve dışında daha güvenli noktalara taşındığı ifade edildi. Operasyonun, savaş koşullarında ulaşım ağının sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla gerçekleştirildiği kaydedildi.

PAKİSTAN İDDİALARI YENİDEN GÜNDEMDE

Şirudi'nin açıklamaları, daha önce Amerikan basınında yer alan bazı haberleri de yeniden gündeme getirdi.

Mayıs ayında CBS News tarafından yayımlanan haberde, İran'a ait bazı uçakların Pakistan'ın Rawalpindi kentindeki Nur Khan Hava Üssü'ne gönderildiği öne sürülmüştü. Amerikan kaynakları, uçakların olası saldırılardan korunmak amacıyla burada tutulduğunu iddia etmişti.

Pakistan Dışişleri Bakanlığı ise söz konusu haberleri "abartılı ve yanıltıcı" olarak nitelendirmiş, ancak İran uçaklarının ülkede bulunduğuna ilişkin iddiaları açık şekilde yalanlamamıştı.

DAĞITILMIŞ SAVUNMA STRATEJİSİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

Batılı savunma çevreleri, İran'ın savaş sürecinde yalnızca askeri unsurlarını değil, sivil havacılık kapasitesini de korumaya çalıştığı değerlendirmesinde bulundu.

Fransız ve İngiliz güvenlik raporlarında, İran'ın uzun süredir uyguladığı "dağıtılmış savunma" doktrininin savaş sırasında havacılık sektörüne de uyarlandığı belirtildi. Değerlendirmelerde, stratejik varlıkların farklı noktalara dağıtılarak olası saldırılardan kaynaklanabilecek risklerin azaltılmasının hedeflendiği ifade edildi.

"İLK HEDEF HAVACILIK ALTYAPISIYDI"

Şirudi, savaşın ilk günlerinden itibaren ABD ve İsrail'in İran'ın havacılık altyapısını hedef aldığını ileri sürdü.

İranlı yetkili, sürecin ilk örneklerinden birinin Buşehr Havalimanı'nda bulunan İran'a ait bir Airbus yolcu uçağının vurulması olduğunu savundu. İran medyası olayı sivil havacılığa yönelik doğrudan tehdit olarak değerlendirirken, Batılı kaynaklarda olayın ayrıntılarına ilişkin farklı yorumlar yer aldı.

133 UÇAK ÜLKE İÇİNDE BAŞKA NOKTALARA NAKLEDİLDİ

Şirudi'nin verdiği bilgilere göre savaş sırasında yalnızca uluslararası tahliye planları uygulanmadı. Tahran ve Mehrabad havalimanlarında bulunan toplam 133 uçak da ülke içindeki farklı havaalanlarına taşındı.

Savunma çevreleri tarafından söz konusu operasyonun İran'ın son yıllarda gerçekleştirdiği en büyük sivil havacılık yeniden konuşlandırma faaliyetlerinden biri olduğu değerlendiriliyor. Operasyonun İran Genelkurmayı ve hava savunma birimleriyle koordineli şekilde yürütüldüğü bildirildi.

HAVA TRAFİĞİ YENİDEN DÜZENLENDİ

Savaş süresince İran hava sahasını kullanan çok sayıda uluslararası uçuş alternatif güzergâhlara yönlendirildi. Körfez bölgesindeki bazı hava koridorları ise geçici olarak kapatıldı.

Uluslararası havacılık kuruluşlarının raporlarında, bu dönemin son yılların en karmaşık hava trafik yönetimi süreçlerinden biri olarak kayıtlara geçtiği belirtildi.

KÖRFEZ SAVAŞI'NIN GÖLGESİNDE TARİHİ BENZERLİK

Yaşanan gelişmeler, 1991 Körfez Savaşı sırasında Irak'ın aldığı kararı da yeniden gündeme taşıdı. Saddam Hüseyin yönetimi, dönemin savaş koşullarında çok sayıda savaş uçağını Amerikan bombardımanından korumak amacıyla İran'a göndermişti.

Savaş sonrasında İran yönetimi söz konusu uçakların büyük bölümünü iade etmemiş ve bunları İran-Irak Savaşı'nın tazminatı olarak değerlendirdiğini açıklamıştı. İran'ın bugün kendi uçaklarını yabancı ülkelere yönlendirmesi, bölgedeki bazı gözlemciler tarafından geçmişte yaşanan olayla karşılaştırılıyor.

SİVİL HAVACILIK KAPASİTESİNİ KORUMA HEDEFİ

Uzmanlar, İran'ın aldığı kararın temel amacının yalnızca uçakları korumak olmadığını belirtiyor. Değerlendirmelere göre Tahran yönetimi, savaş sonrasında ülkenin sivil ulaşım ağının işlemesini sürdürmek, ekonomik bağlantıları korumak ve olası bir havacılık krizinin önüne geçmek amacıyla bu adımı attı.

Operasyonun, askeri bir önlem olmanın yanı sıra devletin ulaşım ve lojistik kapasitesini muhafaza etmeye yönelik stratejik bir tedbir olarak değerlendirildiği ifade ediliyor. İran'ın süreçte hangi ülkelerden destek aldığı ise açıklanmış değil.

2024 yılının sonlarında İsrail makamları tarafından gözaltına alınan Ebu Safiye’nin, aradan geçen süreye rağmen hakkında resmi bir suçlama yöneltilmeden tutuklu bulunduğu belirtildi. Mahkemenin aldığı karar, insan hakları örgütlerinin Filistinli sağlık çalışanlarının durumuna ilişkin uyarılarını artırdığı bir dönemde geldi.

KARARIN GEREKÇESİ GİZLİ MATERYALLERE DAYANDIRILDI

Karara ilişkin yapılan açıklamalarda, İsrail Yüksek Mahkemesi’nin tahliye talebini reddederken kamuoyuna açıklanmayan gizli materyalleri esas aldığı ifade edildi.

İnsan Hakları İçin Doktorlar Örgütü’nün tutuklular birimi yöneticisi Naci Abbas, mahkemenin kararını gizli delillere dayandırdığını ancak söz konusu belgelerin ne Ebu Safiye’ye ne de avukatlarına gösterildiğini söyledi.

Abbas, bu durumun savunma hakkı ve adil yargılanma ilkeleri açısından ciddi tartışmalar doğurduğunu belirtti.

HAK ÖRGÜTLERİNDEN TEPKİ

Kararın ardından insan hakları kuruluşları ve savunma avukatları Ebu Safiye’nin serbest bırakılması çağrılarını yineledi.

Hak örgütleri, bir kişinin uzun süre boyunca resmi suçlama olmaksızın özgürlüğünden mahrum bırakılmasının ve buna ilişkin delillerin kamuoyuna açıklanmamasının hukuki açıdan sorunlu olduğunu savundu.

İnsan Hakları İçin Doktorlar Örgütü, kararın şeffaflık ve yargısal denetim açısından soru işaretleri doğurduğunu ifade etti.

İSRAİL YÜKSEK MAHKEMESİ YORUM YAPMADI

İsrail Yüksek Mahkemesi Sözcülüğü ise tahliye talebinin reddedilmesine ilişkin karar hakkında kamuoyuna herhangi bir değerlendirmede bulunmadı.

Mahkeme tarafından kararın ayrıntılarına ilişkin ek açıklama yapılmadığı bildirildi.

KÖTÜ MUAMELE VE SAĞLIK DURUMU İDDİALARI

İnsan hakları kuruluşları, Ebu Safiye’nin tutukluluk sürecinde kötü muameleye maruz kaldığını ve yeterli gıdaya erişimde sorun yaşadığını öne sürüyor.

İsrail Cezaevi İdaresi ise söz konusu iddiaları reddediyor.

İnsan Hakları İçin Doktorlar Örgütü ayrıca Ebu Safiye’nin son 13 gündür tek kişilik hücrede tutulduğunu bildirdi. Örgüt tarafından yapılan açıklamada, Filistinli doktorun geçen hafta görülen duruşmaya görüntülü bağlantı yoluyla katıldığı ve sağlık durumunda belirgin kötüleşme gözlemlendiği ifade edildi.

HAMAS BAĞLANTISI İDDİASI

İsrail ordusu, Hüsam Ebu Safiye’nin Hamas ile bağlantılı olduğunu iddia ediyor.

Ancak İsrail makamları tarafından bu iddiayı destekleyen herhangi bir kamuya açık delil paylaşılmış değil.

Gazze’deki Sağlık Bakanlığı ve Hamas ise söz konusu suçlamaları reddederek Ebu Safiye’nin sağlık hizmeti veren bir doktor olduğunu savunuyor.

GAZZE’DEKİ HASTANEDE GÖREVİYLE GÜNDEME GELMİŞTİ

Hüsam Ebu Safiye, 2023 yılında Gazze’nin kuzeyinde yaşanan çatışmalar sırasında görev yaptığı Kemal Udvan Hastanesi’nde kalmaya devam etmesiyle uluslararası kamuoyunun dikkatini çekmişti.

İsrail ordusunun bölgedeki hastaneler için yaptığı tahliye çağrılarına rağmen görev yerini terk etmeyen Ebu Safiye, yeni doğan bebeklerin bakımının sürdürülmesi için hastanede kalan sağlık çalışanları arasında yer almıştı.

Tahliye emirlerine rağmen hastanede kalmayı tercih eden doktor ve sağlık çalışanlarının görüntüleri, o dönemde uluslararası basında geniş yer bulmuştu.

DOKTORLARIN DURUMUNA İLİŞKİN ENDİŞELER ARTIYOR

İnsan hakları kuruluşları, Gazze’den en az 14 doktorun bir yılı aşkın süredir resmi suçlama olmaksızın İsrail hapishanelerinde tutulduğunu öne sürüyor.

Kuruluşlar, sağlık çalışanlarının hukuki durumlarının şeffaf biçimde değerlendirilmesi ve haklarına ilişkin uluslararası standartların uygulanması çağrısında bulunuyor.

Açıklama, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif'in ABD ile İran arasında nihai anlaşma metni üzerinde uzlaşı sağlandığını ve anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını duyurmasının ardından geldi. Şerif, tarafların üzerinde mutabık kaldığı metnin tamamlandığını açıklamıştı.

İRAN DEVLET TELEVİZYONU ANLAŞMAYI DOĞRULADI

İran devlet televizyonunun açıklamasında, ABD ile yürütülen görüşmeler sonucunda anlaşmaya varıldığı belirtildi. Açıklamada, savaşın sona erdiği ifade edilirken, tarafların üzerinde uzlaştığı çerçevenin kalıcı barışın tesisi için temel oluşturacağı kaydedildi.

İranlı yetkililer daha önce müzakerelerin son aşamaya geldiğini belirtirken, anlaşmanın savaşın tüm cephelerde sona erdirilmesini hedeflediğini açıklamıştı.

ABD VE İRAN ARASINDA BARIŞ ANLAŞMASI SÜRECİ

Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen görüşmeler sonucunda ABD ile İran'ın savaşın sona erdirilmesine yönelik anlaşma metni üzerinde uzlaştığı açıklanmıştı. Taraflar arasında varılan mutabakatın; ateşkesin kalıcı hale getirilmesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve sonraki dönemde yürütülecek teknik müzakereleri kapsadığı belirtiliyor.

ABD Başkanı Donald Trump da anlaşmanın sağlandığını açıklamış ve tarafların savaşı sona erdirme konusunda uzlaştığını belirtmişti.

İMZA TÖRENİ İÇİN 19 HAZİRAN TARİHİ ÖNE ÇIKIYOR

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, anlaşmanın 19 Haziran'da İsviçre'de imzalanacağını açıklarken, taraflardan imza takvimine ilişkin ortak bir duyuru henüz yapılmadı. Anlaşmanın resmiyet kazanmasının ardından teknik ayrıntıların ele alınacağı yeni bir müzakere sürecinin başlaması bekleniyor.

Fox News’e telefonla değerlendirmelerde bulunan Trump, saldırının zamanlamasının büyük bir hata olduğunu savunurken, İran ile yürütülen diplomatik sürecin de bu nedenle sekteye uğradığını söyledi.

TRUMP’TAN NETANYAHU’YA AĞIR ELEŞTİRİ

Trump’ın açıklamalarında en dikkat çeken bölüm ise Netanyahu’ya yönelik sözleri oldu. İsrail Başbakanı’nın Beyrut saldırısı kararını sert şekilde eleştiren Trump, “Bibi neden böyle kahrolası bir saldırı düzenlemek zorunda kaldı ki? Çok sinirlendim. Ona bunu söyledim. Hiçbir muhakeme yeteneği yok” ifadelerini kullandı.

Washington ile Tel Aviv arasında uzun yıllardır süren yakın ilişkilere rağmen Trump’ın kullandığı ifadeler, iki lider arasındaki görüş ayrılığının boyutunu ortaya koydu.

TELEFON GÖRÜŞMESİNDE KÜFÜR ETTİĞİNİ AÇIKLADI

Trump, Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinde son derece sert bir dil kullandığını da doğruladı. Görüşmede Netanyahu’ya küfür ettiğini belirten ABD Başkanı, İsrail’in Hizbullah’a yönelik yeni saldırılar düzenlememesi gerektiğini söylediğini aktardı.

Trump, bölgede yürütülen diplomatik girişimlerin başarıya ulaşabilmesi için tüm tarafların daha temkinli hareket etmesi gerektiğini vurguladı.

İRAN ANLAŞMASI SALDIRI NEDENİYLE GECİKTİ

ABD Başkanı, İran ile imzalanması planlanan mutabakat zaptının Beyrut saldırısı nedeniyle ertelendiğini de açıkladı. Sabah saatlerinde gerçekleştirilmesi planlanan imza sürecinin saldırı nedeniyle aksadığını ifade eden Trump, anlaşmanın birkaç saat içinde elektronik ortamda imzalanabileceğini söyledi.

Gelecek hafta Avrupa’da yüz yüze bir imza töreni düzenlenebileceğini belirten Trump, diplomatik sürecin tamamen sona ermediğini ancak saldırının önemli bir gecikmeye yol açtığını kaydetti.

BEYRUT’TA 3 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

İsrail ordusu, ateşkes ortamına rağmen Lübnan’ın başkenti Beyrut’un güneyindeki Dahiye bölgesine saldırı düzenledi. Lübnan resmi haber ajansı NNA’nın aktardığı bilgilere göre saldırıda Gubayri Mahallesi’nde bulunan bir apartman dairesi hedef alındı.

Saldırıda 3 kişi yaşamını yitirirken 15 kişi yaralandı. Patlamaların ardından bölgede çok sayıda binada hasar meydana geldiği bildirildi. Saldırının ardından hedef alınan noktalardan yoğun duman yükseldi.

TRUMP: SALDIRI HİÇ GERÇEKLEŞMEMELİYDİ

Beyrut saldırısının ardından ilk resmi değerlendirmesini yapan Trump, İsrail’in operasyonuna açık şekilde tepki gösterdi. Bölge için tarihi bir barış fırsatının doğduğunu savunan ABD Başkanı, tarafların gerilimi artıracak adımlardan kaçınması gerektiğini söyledi.

Trump, “Bu sabah Beyrut’a düzenlenen saldırı, özellikle İran ile bir barış anlaşmasına bu kadar yaklaştığımız bu özel günde hiç gerçekleşmemeliydi” ifadelerini kullanırken, sürecin sabote edilmemesi gerektiğini belirtti.

Lübnan da dahil olmak üzere tüm bölgeyi kapsayan daha geniş bir barış anlaşmasının mümkün olduğunu söyleyen Trump, hem İsrail’in hem de Hizbullah’ın yeni saldırılardan uzak durması çağrısında bulundu.

İRAN’DAN ABD VE İSRAİL’E TEPKİ

İran cephesinden gelen açıklamalar ise gerilimin daha da büyüyebileceğine işaret etti. İran Meclis Başkanı ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf, Beyrut saldırısının ABD’nin taahhütlerini yerine getirme konusundaki yetersizliğini gösterdiğini savundu.

Kalibaf, mevcut şartlar altında müzakere sürecinin devamının sorgulanabileceğini belirtirken, İsrail’in saldırılarının sürmesi halinde diplomatik görüşmelerin tamamen durabileceği uyarısında bulundu.

“SERT YANIT VERECEĞİZ” MESAJI

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi de Beyrut saldırısına ilişkin sert açıklamalarda bulundu. Azizi, saldırının karşılıksız kalmayacağını belirterek İsrail’e “sert yanıt” verileceğini söyledi.

İranlı yetkililer, saldırının yalnızca Lübnan’ı değil bölgedeki tüm diplomatik dengeleri etkilediğini savunurken, gelişmelerin önümüzdeki günlerde Orta Doğu’daki siyasi ve askeri hareketliliği daha da artırabileceği değerlendiriliyor.

Söz konusu iddialar bölgedeki güvenlik dengeleri ve son dönemde yaşanan diplomatik gelişmelerle birlikte uluslararası kamuoyunda tartışma konusu olurken, BAE yönetimi haberlerin tamamını yalanladı.

MİLYARLARCA DOLARLIK ÖDEME İDDİASI

Middle East Eye'da yayımlanan haberde bölgesel kaynaklara dayandırılan iddialara göre BAE'nin İran'a anlaşma kapsamında şimdiden 3 milyar dolar ödeme yaptığı öne sürüldü. Aynı kaynaklar toplam ödeme miktarının 10 milyar dolara ulaşabileceğini savunurken, bazı kaynaklar ise rakamın 20 milyar dolara kadar çıkabileceğini ileri sürdü.

Haberde, söz konusu finansmanın ABD tarafından dondurulan İran bağlantılı hesaplardan mı yoksa BAE'nin egemenlik fonlarından mı sağlandığının netlik kazanmadığı belirtildi.

BAE'NİN HEDEF ALINMAMASI DİKKAT ÇEKTİ

İddiaların gündeme gelmesinde, savaşın başlamasından bu yana İran'ın hedef alabileceği ülkeler arasında gösterilen BAE'nin son saldırı dalgalarında hedef olmamasının etkili olduğu değerlendirildi.

Haberlere göre İran'ın son dönemde Kuveyt, Bahreyn ve Ürdün'e yönelik saldırılar gerçekleştirdiği öne sürülürken, BAE'nin saldırılardan uzak kalması iki ülke arasında perde arkasında bir uzlaşma sağlandığı yönündeki iddiaları beraberinde getirdi.

DİPLOMATİK TEMASLAR İDDİALARI GÜÇLENDİRDİ

Savaş sürecinde BAE ile İran arasında dikkat çekici diplomatik temasların yaşandığı yönünde haberler de yayımlandı. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve beraberindeki heyetin Abu Dabi'yi ziyaret ederek BAE ile ortak savunma anlaşması imzaladığı yönündeki iddiaların ardından bölgedeki diplomatik hareketlilik daha fazla dikkat çekmeye başladı.

Haberlere göre BAE, ABD yaptırım listesinde yer aldığı belirtilen İran Devrim Muhafızları Ordusu mensuplarını ağırladı. İranlı yetkililerin BAE Ulusal Güvenlik Danışmanı ve Abu Dabi Emir Vekili Şeyh Tahnun bin Zayed Al-Nahyan ile görüştüğü, heyetin Tahnun bin Zayed'in özel misafirhanesinde kabul edildiği ileri sürüldü.

BLOOMBERG'DEN TAHRAN TEMASLARI İDDİASI

Bloomberg'de yayımlanan bir haberde ise BAE'nin bölgedeki gerilimi azaltmak amacıyla üst düzey İranlı yetkililerle görüşmeler gerçekleştirmek üzere diplomatlarını Tahran'a gönderdiği öne sürüldü.

Haberde taraflar arasında yüz yüze görüşmeler yapıldığı ve diplomatik temasların devam ettiği iddia edilirken, görüşmelerin içeriğine ilişkin ayrıntılara yer verilmedi.

BAE'DEN KESİN YALANLAMA

Birleşik Arap Emirlikleri yönetimi, İran'a milyarlarca dolarlık ödeme yapıldığı yönündeki haberleri reddetti. BAE Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, kamuoyuna yansıyan iddiaların tamamen asılsız olduğu ifade edildi.

Açıklamada, BAE üzerinden herhangi bir dondurulmuş İran fonunun serbest bırakılmadığı, transfer edilmediği veya bu yönde bir sürece aracılık edilmediği vurgulandı. İran'a herhangi bir mali kaynak aktarımı yapılmadığı belirtilen açıklamada, söz konusu haberlerin gerçeği yansıtmadığı kaydedildi.

İDDİALAR RESMİ OLARAK DOĞRULANMADI

BAE'nin İran'a ödeme yaptığı yönündeki iddialar uluslararası basında geniş yankı bulurken, öne sürülen rakamlar ve anlaşmanın kapsamına ilişkin bilgiler bağımsız kaynaklar tarafından doğrulanmadı.

Taraflardan yalnızca BAE yönetimi resmi açıklama yaparken, İran tarafından iddialara ilişkin kamuoyuna yansıyan bir değerlendirme bulunmadı.

ABD ile yürütülen görüşmeler kapsamında planlanan anlaşmanın henüz tamamlanmadığını belirten Erakçi, müzakerelerin aşamalı şekilde ilerlediğini ifade etti. Anlaşmanın iki aşamadan oluşacağını dile getiren Erakçi, nükleer konuların ilk aşamada değil, ikinci aşamada ele alınacağını söyledi.

NÜKLEER DOSYA İKİNCİ AŞAMADA GÖRÜŞÜLECEK

Müzakere sürecine ilişkin bilgi veren Erakçi, nükleer programla ilgili başlıkların ikinci aşamada masaya yatırılacağını kaydetti. Zenginleştirilmiş nükleer materyale ilişkin tercihlerini de açıklayan Erakçi, İran'ın bu konuda materyalin seyreltilmesinden yana olduğunu belirtti.

Anlaşma sürecinin aşamalı ilerleyeceğini vurgulayan Erakçi, ilk aşamada varılan mutabakatların uygulanmaması halinde ikinci aşamaya geçilmeyeceğini ifade etti.

DONDURULMUŞ VARLIKLARIN SERBEST BIRAKILACAĞINI SÖYLEDİ

Erakçi, müzakereler kapsamında İran'a ait dondurulmuş varlıkların da serbest bırakılacağını açıkladı. Sürecin son aşamasının tamamlanması halinde anlaşmanın her iki taraf tarafından uzaktan imzalanacağını belirten Erakçi, imzaların ardından anlaşmanın kamuoyuna duyurulacağını söyledi.

Müzakerelerde belirlenen çerçevenin uygulanmasının, sonraki aşamalara geçilmesi açısından belirleyici olacağını kaydeden Erakçi, sürecin karşılıklı yükümlülüklerin yerine getirilmesine bağlı olduğunu ifade etti.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN YENİ DÜZENLEME MESAJI

Hürmüz Boğazı'nın statüsüne ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Erakçi, boğazın İran ve Umman'ın egemenliği altında bulunduğunu söyledi. Yıllardır bölgedeki deniz trafiğinin açık tutulduğunu ve güvenliğin İran ile Umman tarafından sağlandığını belirten Erakçi, bugüne kadar sunulan hizmetlerin ücretsiz olduğunu hatırlattı.

Mevcut uygulamanın gelecekte değişeceğini ifade eden Erakçi, Hürmüz Boğazı'ndaki hizmetlerin ücretli hale getirileceğini ve ücret ödenmesinin zorunlu olacağını açıkladı. Boğazın gelecekteki yönetiminin geçmiş dönemlerdeki uygulamalardan farklı olacağını belirten Erakçi, konuya ilişkin kararın netleştiğini söyledi.

İSRAİL'İN ANLAŞMAYA KARŞI OLDUĞUNU SAVUNDU

Abbas Erakçi, açıklamalarında İsrail'in yürütülen anlaşma sürecine karşı olduğunu da öne sürdü. Müzakere ve çatışma süreçlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Erakçi, İran'ın izlediği politikanın sonuç verdiğini savundu.

Savaş öncesinde karşı tarafın müzakereler yoluyla hedeflerine ulaşmayı amaçladığını ileri süren Erakçi, İran'ın direnişi nedeniyle bu hedeflerin gerçekleşmediğini söyledi. Çatışma sürecinde de aynı hedeflere ulaşılamadığını iddia eden Erakçi, bu nedenle yeniden müzakere talebinin gündeme geldiğini ifade etti.

Bölgesel ve küresel dengeleri yakından ilgilendiren görüşmelerde anlaşmanın içeriğine ilişkin çeşitli iddialar gündeme gelirken, taraflar resmi açıklamalarla sürece ilişkin pozisyonlarını ortaya koydu.

PAKİSTAN: NİHAİ ANLAŞMA METNİ HAZIRLANDI

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ile İran arasında yürütülen görüşmelerde önemli ilerleme sağlandığını belirtti.

Şerif, nihai anlaşma metninin hazırlandığını ifade ederek, "ABD ve İran ile sonraki adımı atmak için yakın işbirliği içindeyiz" açıklamasında bulundu.

Açıklama, taraflar arasında anlaşmanın imzalanmasına yönelik hazırlıkların son aşamaya geldiği yönündeki değerlendirmeleri güçlendirdi.

İRAN: DEĞERLENDİRMELERİN SON AŞAMASINDAYIZ

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de anlaşma sürecine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Bekayi, İran'daki karar alıcıların mutabakat zaptını değerlendirmek üzere bir araya geldiğini belirterek, görüşmelerde yer alan konuların büyük bölümü üzerinde uzlaşma sağlandığını söyledi.

Anlaşmanın imzalanacağı tarih ve yere ilişkin yorum yapamayacağını ifade eden Bekayi, değerlendirme sürecinin son aşamasında olduklarını kaydetti.

TRUMP: SIZDIRILAN ŞARTLAR GERÇEKLE UYUŞMUYOR

ABD Başkanı Donald Trump ise sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada, medyada yer alan anlaşma maddelerinin doğru olmadığını ileri sürdü.

İran'ı anlaşma şartlarını medyaya sızdırmakla suçlayan Trump, kamuoyuna yansıyan metinlerin taraflar arasında yazılı olarak üzerinde uzlaşılan şartlarla ilgisinin bulunmadığını savundu.

Trump, anlaşmaya ilişkin yapılan bazı açıklamaların da gerçeği yansıtmadığını öne sürerek Tahran yönetimine yönelik sert eleştirilerde bulundu.

ARAKÇİ: HİÇ BU KADAR YAKIN OLMAMIŞTIK

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de müzakerelerde kritik bir noktaya gelindiğini belirtti.

Arakçi, İslamabad'da görüşülen mutabakat zaptının daha önce hiç olmadığı kadar sonuca yakın olduğunu ifade ederek, nihai onay verilene kadar anlaşma içeriğine ilişkin spekülasyonlardan kaçınılması gerektiğini söyledi.

TASLAK METİNDE HANGİ BAŞLIKLAR YER ALIYOR?

İran basınında yer alan ve resmi makamlarca doğrulanmayan haberlerde, ABD ile İran arasında 14 maddelik bir mutabakat taslağı üzerinde çalışıldığı öne sürüldü.

Haberlere göre taslak metinde yaptırımların kaldırılması, İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması, petrol ve petrokimya ürünlerine yönelik kısıtlamaların askıya alınması, Hürmüz Boğazı'nın yeniden gemi trafiğine açılması ve ekonomik iş birliği başlıkları yer alıyor.

Taslakta ayrıca İran'ın füze programı ve bölgesel vekil güçlere verdiği destek gibi konuların müzakerelerin dışında bırakıldığı ileri sürülüyor.

GÖZLER HAFTA SONUNA ÇEVRİLDİ

ABD Başkanı Donald Trump, bir gün önce yaptığı açıklamada İran ile anlaşmaya varıldığını ve mutabakat zaptının hafta sonu imzalanabileceğini duyurmuştu.

Tahran yönetimi ise anlaşmaya ilişkin temkinli yaklaşımını sürdürürken, nihai kararın İran'daki değerlendirme süreçlerinin tamamlanmasının ardından netleşeceği belirtiliyor.

Taraflardan gelecek resmi açıklamalar ve olası imza süreci, uluslararası kamuoyu tarafından yakından takip ediliyor.

Axios’ta yer alan haberde, gazeteci Barak Ravid’in İsrail kabinesine sunulacak bir belgeye ulaştığı aktarıldı. Belgede, söz konusu finansmanın Batı Şeria’daki yeni yerleşim alanlarının oluşturulması ve genişletilmesi amacıyla kullanılmasının planlandığı ifade edildi.

YERLEŞİM ALANLARININ GENİŞLETİLMESİ HEDEFLENİYOR

Habere göre planın kabul edilmesi halinde geçici konut kompleksleri, kamu binaları ve çeşitli altyapı projeleri hayata geçirilecek. Finansmanın tamamının sağlanamaması durumunda dahi yerleşim alanlarının genişletilmesine yönelik çalışmaların sürdürüleceği belirtildi.

İsrail yönetiminin hazırladığı plan kapsamında yeni yerleşim alanlarının geliştirilmesi ve mevcut yerleşim faaliyetlerinin desteklenmesi öngörülüyor. Düzenlemenin Batı Şeria’daki yerleşim haritasında önemli değişikliklere yol açabileceği kaydedildi.

TASARININ SEÇİMLERDEN ÖNCE GÜNDEME GELMESİ BEKLENİYOR

Haberde, İsrail hükümetinin söz konusu tasarıyı seçimlerden önce oylamayı planladığı ifade edildi. Düzenlemenin kabul edilmesi halinde Batı Şeria’daki yerleşim politikalarının daha da genişletilmesinin hedeflendiği aktarıldı.

İsrail’in aynı yerleşim alanları için geçen hafta da 35 milyon dolarlık kaynak tahsis ettiği belirtildi. İlk aşamada ayrılan bütçenin planlama ve düzenleme çalışmalarında kullanılacağı, eş zamanlı olarak kalıcı yerleşim projelerine yönelik hazırlıkların da sürdürüleceği kaydedildi.

HAK ÖRGÜTLERİNDEN TEPKİ

İsrail hükümetinin Batı Şeria’nın C Bölgesi üzerindeki kontrolünü güçlendirmeyi ve yerleşim faaliyetlerini artırmayı amaçladığı belirtiliyor. Konuya ilişkin rapor hazırlayan çeşitli hak örgütleri ise yerleşim faaliyetlerinin uluslararası hukuk açısından yasadışı olduğunu savunuyor.

Bölgede devam eden yerleşim politikalarının yanı sıra İsrail’in farklı cephelerde yürüttüğü askeri ve güvenlik faaliyetlerinin de sürdüğü ifade ediliyor.

Olayların merkezlerinden biri olan Belfast’ın Newtownabbey bölgesinde toplanan göstericiler, düzensiz göçmenlerin kaldığı belirtilen bir otele doğru yürüyüş gerçekleştirmek istedi. Göstericilerin ilerleyişini engellemek isteyen polis ekipleri tazyikli suyla müdahalede bulundu. Güvenlik güçlerinin bazı noktalarda plastik mermi kullandığı da bildirildi.

Gece boyunca süren olaylarda çok sayıda protestocu ile polis arasında arbede yaşanırken, kent genelinde güvenlik önlemleri artırıldı.

OTEL HEDEF ALINDI, POLİS TAZYİKLİ SU VE PLASTİK MERMİ KULLANDI

Gösterilerin ikinci gecesinde protestocuların hedefinde göçmenlerin kaldığı belirtilen konaklama tesisleri yer aldı. Newtownabbey’de toplanan kalabalık, düzensiz göçmenlerin barındığı otele ulaşmaya çalıştı.

Polis ekipleri yürüyüşü durdurmak için çeşitli müdahalelerde bulunurken, tazyikli su kullanıldı. Güvenlik güçlerinin kalabalığı dağıtmak amacıyla plastik mermi kullandığı da açıklandı.

Yaşanan müdahaleler sırasında protestocular ile polis arasında zaman zaman fiziksel çatışmalar meydana geldi.

ARAÇLAR ATEŞE VERİLDİ, BİNALAR HEDEF ALINDI

Şiddet olayları yalnızca protesto alanlarıyla sınırlı kalmadı. Gece boyunca devam eden olaylarda bir aracın ateşe verildiği bildirildi.

Ayrıca kullanılmayan bir binanın da yakılmaya çalışıldığı açıklandı. Güvenlik güçleri ve itfaiye ekipleri çeşitli noktalarda müdahalelerde bulunurken, kamu düzeninin sağlanması için çalışmalar gece boyunca sürdü.

Önceki günlerde de yabancılara ait olduğu belirtilen evler ve iş yerleri ile polis araçlarının hedef alındığı, kamu mallarında hasar meydana geldiği kaydedildi.

GÖÇMENLERİN YAŞADIĞI EVLERİN ADRESLERİ SOSYAL MEDYADA PAYLAŞILDI

Olayların büyümesiyle birlikte sosyal medya üzerinden yapılan paylaşımlar da endişeleri artırdı.

Göçmenlerin yaşadığı öne sürülen evlerin adreslerinin yer aldığı “hedef listeleri” dolaşıma sokuldu. Söz konusu listelerde çoğunluğu Belfast’ta bulunan yaklaşık 100 ev adresinin bulunduğu belirtildi.

Paylaşımların ardından güvenlik güçleri, göçmenlerin yaşadığı bölgelerde ilave tedbirler aldı.

BIÇAKLI SALDIRININ MAĞDURUNUN AİLESİNDEN SÜKUNET ÇAĞRISI

Protestoların başlamasına neden olan saldırının mağduru Stephen Ogilvy’nin ailesi de yaşanan olayların ardından kamuoyuna çağrıda bulundu.

Yüzünden, gözünden ve sırtından bıçaklanan Ogilvy’nin bir gözünü kaybettiği, sağlık durumunun ise ciddiyetini koruduğu bildirildi.

Aile tarafından polis aracılığıyla yayımlanan açıklamada olayların sona erdirilmesi istendi. Açıklamada, “Ülkemize büyük katkılar sağlayan çok sayıda göçmen bulunuyor. Ülkemizin işleyişi için onlara ihtiyaç duyuyoruz. Yaşadığımız trajedinin insanları ayrıştırmak amacıyla kullanılmasını istemiyoruz.” ifadeleri kullanıldı.

Aile, yaşanan saldırının toplumdaki farklı kesimler arasında ayrışmaya neden olacak şekilde kullanılmasına karşı çıktı.

TÜRK VATANDAŞLARINA GÜVENLİK UYARISI

Türkiye’nin Londra Büyükelçisi Osman Koray Ertaş da olayların ardından Kuzey İrlanda’da yaşayan Türk vatandaşlarına yönelik açıklama yaptı.

Gelişmeleri yakından takip ettiklerini belirten Ertaş, vatandaşlardan protestoların yoğunlaştığı bölgelerden uzak durmalarını istedi. İngiliz makamlarının yayımladığı güvenlik uyarılarının dikkate alınmasının önemine işaret eden Ertaş, olası bir olumsuzluk halinde yerel güvenlik güçleri ve Türk temsilcilikleriyle irtibat kurulması tavsiyesinde bulundu.

Büyükelçi Ertaş ayrıca Belfast yakınlarındaki Ballyclare kasabasında iş yeri hedef alınan Türk berber Ümit Güler ile görüşerek geçmiş olsun dileklerini iletti.

OLAYLARIN FİTİLİNİ BIÇAKLI SALDIRIŞ ATEŞLEDİ

Belfast’ın kuzeyinde 8 Haziran’da meydana gelen olayda, Sudanlı olduğu ve 2023 yılında sığınmacı statüsü aldığı belirtilen 30 yaşındaki bir kişinin İrlandalı bir vatandaşı yüzünden, gözünden ve sırtından bıçaklayarak ağır yaraladığı açıklanmıştı.

Çevrede bulunan kişilerin müdahalesiyle etkisiz hale getirilen saldırgan olay yerinde polis tarafından gözaltına alınmıştı.

Saldırının ardından aşırı sağcı gruplar göçmen karşıtı kampanyalar başlatmış ve sosyal medya üzerinden “toplu sınır dışı” çağrıları yapmıştı.

9 Haziran’da başlayan protestolarda yabancılara ait ev ve iş yerleri hedef alınırken, polis araçları ile kamu mallarında da hasar meydana gelmişti. Protestoların ikinci gününde yaşanan olaylarla birlikte bölgedeki güvenlik endişeleri daha da arttı.

ABD Başkanı Donald Trump ve ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth tarafından İran'a yönelik yapılan sert açıklamaların ardından İran'ın güneyindeki çeşitli bölgelerde patlamalar yaşandı.

İranlı yetkililer, saldırıların ABD tarafından gerçekleştirildiğini belirtirken, saldırılara karşılık verileceğini açıkladı.

TRUMP'TAN "BEDELİNİ ÖDEYECEKLER" MESAJI

Trump, gün içerisinde yaptığı açıklamalarda İran'ın ABD ile yürütülen müzakere sürecini uzattığını savunmuştu.

İran'ın anlaşma konusunda geç kaldığını öne süren Trump, "Artık bunun bedelini ödemek zorunda kalacaklar." ifadelerini kullanmıştı.

Trump ayrıca İran'ın enerji santralleri ve köprülerinin hedef alınabileceğini belirterek yeni saldırı emirleri verebileceğinin sinyalini vermişti.

HEGSETH: "BU GECE SERT VURACAĞIZ"

Trump'ın açıklamalarının ardından ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth de İran'a yönelik dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

CENTCOM karargahı önünde konuşan Hegseth, "İran'da başlıca tesisleri bombalayacağız. Bu gece İran'a yönelik saldırılar güçlü olacak. Eğer bu saldırılar yarın olursa yine net ve şiddetli olacak." dedi.

Hegseth, "Bombalarla müzakere etmemiz gerekirse bombalarla müzakere ederiz." ifadelerini de kullandı.

SAATLER SONRA PATLAMA HABERLERİ GELDİ

Trump ve Hegseth'in açıklamalarından saatler sonra İran'ın güneyindeki bazı bölgelerde patlamalar meydana geldi.

Yerel kaynaklar gece boyunca çeşitli noktalardan patlama sesleri duyulduğunu aktarırken, İran hava savunma unsurlarının da devreye girdiği bildirildi.

Saldırıların ardından bölgedeki güvenlik önlemlerinin artırıldığı kaydedildi.

İRAN'DAN MİSİLLEME AÇIKLAMASI

Tahran yönetimi saldırılara ilişkin yaptığı ilk açıklamalarda ABD'yi sorumlu tuttu.

İranlı yetkililer, ülkeye yönelik saldırıların karşılıksız bırakılmayacağını belirterek misilleme yapılacağını duyurdu.

Açıklamalarda, İran'ın gerekli karşılığı verecek kapasiteye sahip olduğu vurgulandı.

GERİLİM TIRMANIYOR

ABD'li yetkililerin tehdit niteliğindeki açıklamalarının ardından yaşanan saldırılar, Washington ile Tahran arasındaki krizin daha da derinleştiğine işaret etti.

Taraflardan gelen karşılıklı açıklamalar sürerken, gözler İran'ın atacağı adımlara ve bölgede yaşanabilecek yeni gelişmelere çevrildi.

ERDOĞAN'I HEDEF ALAN İFADELER KULLANDI

Netanyahu paylaşımında, Cumhurbaşkanı Erdoğan için "antisemitik diktatör" ifadesini kullandı.

İsrail Başbakanı, Erdoğan'ın PKK terör örgütüyle mücadelesi için, "Kürtlere soykırım" şeklinde nitelendirirken, Gazze halkını İsrail'e karşı savunan Hamas direniş örgütüne Türkiye'nin verdiği destekten duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Türkiye'nin başarılı bir şekilde uyguladığı terörle mücadelesini, "Kürtlere soykırım" olarak nitelendiren Netanyahu, bu nedenle Erdoğan'ın İsrail'e ahlak konusunda ders verecek son kişi olduğunu savundu.

İSRAİL'İN İRAN POLİTİKASINI SAVUNDU

Paylaşımında İsrail'in İran'a yönelik saldırganlığına da değinen Netanyahu, ülkesinin ve İsrail Savunma Kuvvetleri'nin faaliyetlerini savundu.

İsrail ordusunu "dünyanın en ahlaklı ordusu" olarak nitelendiren Netanyahu, İran ve İran destekli grupların Orta Doğu ile dünya için tehdit oluşturduğunu ileri sürdü.

"SALDIRILAR SÜRECEK" MESAJI

Netanyahu, İsrail'in İran ve bölgedeki müttefiklerine karşı yürüttüğü operasyonların devam edeceğini belirtti.

İsrail'in güvenliğini tehdit ettiğini öne sürdüğü unsurlara karşı güçlü adımlar atmayı sürdüreceklerini ifade eden Netanyahu'nun açıklamaları, bölgedeki gerilimin devam ettiği bir dönemde geldi.

Netanyahu'nun Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı hedef alan paylaşımı sosyal medyada ve siyasi çevrelerde tepkçi çekti. İslam dünyasından birçok sosyal medya kullanıcısı, Gazze kasabı, Orta Doğu'daki bütün karışıklığın en büyük müsebbibi olarak bilinen Netnayahu'ya sert tepki gösterdi.

Trump’ın açıklamaları, ABD ile İran arasında son günlerde yeniden yükselen askeri gerilimin gölgesinde geldi. Washington yönetimi ile Tahran arasındaki karşılıklı açıklamalar ve sahadaki askeri gelişmeler, bölgedeki tansiyonun yüksek seyrini koruduğunu ortaya koydu.

YENİ SALDIRI EMRİ SİNYALİ

Fox News’e konuşan Trump, gece saatlerinde gerçekleştirilen ve yaklaşık dört saat sürdüğü belirtilen saldırı dalgasının ardından yeni askeri adımlar atılabileceğini söyledi. İran’a yönelik yeni saldırı emirleri vermeye yakın olduğunu belirten Trump, enerji santralleri ile köprülerin potansiyel hedefler arasında bulunduğunu ifade etti.

Trump, Tahran yönetiminin anlaşma sürecini gereğinden fazla uzattığını öne sürerek, bu nedenle askeri seçeneklerin değerlendirilmeye devam edildiğini kaydetti.

“İRAN ORDUSU KAOS İÇİNDE”

İran’ın askeri kapasitesine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Trump, İran ordusunun kaos içinde olduğunu savundu. İran’ın deniz ve hava kuvvetlerinin büyük ölçüde etkisiz hale geldiğini ileri süren Trump, ülkenin askeri açıdan ciddi kayıplar yaşadığını iddia etti.

Trump ayrıca paylaşımında, İran’ın yalnızca açıklamalar yaptığını ancak somut adımlar atmadığını öne sürerek, Tahran yönetimine yönelik eleştirilerini sürdürdü.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA GERİLİM TIRMANDI

Bölgede yaşanan son gelişmelerin merkezinde Hürmüz Boğazı çevresindeki olaylar yer aldı. ABD tarafından yapılan açıklamalara göre, Hürmüz Boğazı üzerinde devriye görevi yapan bir Apache helikopterinin düşürülmesinin ardından Washington yönetimi misilleme kararı aldı.

ABD, Hürmüz yakınlarında bulunan İran hava savunma sistemleri, radar tesisleri ve yer kontrol istasyonlarına yönelik yaklaşık dört saat süren saldırılar düzenlediğini duyurdu.

İRAN’DAN KARŞILIK AÇIKLAMASI

İran tarafı ise ABD saldırılarına karşılık olarak bölgedeki Amerikan askeri varlığını hedef aldığını açıkladı. Devrim Muhafızları, Bahreyn’de bulunan ABD 5. Filosu ile Ürdün’deki Muvaffak Salti Hava Üssü dahil olmak üzere toplam 21 hedefin vurulduğunu öne sürdü.

Tahran yönetimi ayrıca Buşehr üzerinde bir ABD MQ-9 Reaper insansız hava aracının düşürüldüğünü duyurdu.

TAHRAN DİPLOMASİ KAPISINI AÇIK TUTUYOR

İranlı yetkililerden gelen açıklamalarda ise diplomasi vurgusu öne çıktı. İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf ile Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, diplomatik çözüm yollarına açık olduklarını belirtti.

İranlı yetkililer, diplomasi seçeneğinin masada olduğunu ifade ederken, gerekli görülmesi halinde farklı yöntemlerle karşılık verme haklarını saklı tuttuklarını da dile getirdi.

ABD’nin doğrudan İran hedeflerine yönelik son saldırıları ve İran’ın bölgedeki Amerikan varlığına karşı gerçekleştirdiğini açıkladığı hamleler, taraflar arasındaki askeri gerilimin devam ettiğini gösteriyor.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), helikopterin düşmesinin ardından İran'a yönelik misilleme operasyonu düzenlendiğini duyurdu. Açıklamada, operasyonun "meşru müdafaa" kapsamında gerçekleştirildiği belirtilerek, saldırının İran'ın eylemlerine karşı orantılı bir yanıt olduğu ifade edildi.

ABD tarafından yapılan açıklamaların ardından İran medyasında yer alan haberlerde, Hürmüzgan eyaletindeki Sirik kenti ile Keşm Adası ve Bender Abbas çevresinde patlama seslerinin duyulduğu öne sürüldü.

ABD Başkanı Donald Trump da operasyon sırasında yaptığı açıklamada saldırıları doğrulayarak, bir ABD helikopterinin düşürüldüğünü ve buna karşılık misilleme operasyonlarının yürütüldüğünü söyledi.

ABD OPERASYONUNUN DETAYLARI PAYLAŞILDI

CENTCOM, sabaha karşı yaptığı açıklamada operasyonun tamamlandığını ve yaklaşık dört saat sürdüğünü bildirdi.

Açıklamada, ABD Hava Kuvvetleri ve Donanmasına ait savaş uçaklarının hassas güdümlü mühimmat kullandığı belirtilirken, Hürmüz Boğazı yakınlarındaki İran hava savunma sistemleri, yer kontrol istasyonları ve gözetleme radarlarının hedef alındığı kaydedildi.

Operasyonun aynı zamanda uluslararası ticari gemilere yönelik saldırılara karşılık olarak gerçekleştirildiği ifade edildi.

İRAN'DAN ABD ÜSLERİNE MİSİLLEME AÇIKLAMASI

ABD'nin operasyonunun ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu da karşı saldırı düzenlediğini açıkladı.

Yapılan açıklamada, ABD'nin Ortadoğu'daki deniz ve hava üslerinde toplam 21 hedefin vurulduğu öne sürüldü. İran tarafı, Bahreyn'de bulunan ABD 5. Filosu'nun insansız hava araçlarıyla hedef alındığını iddia etti.

Ayrıca Ürdün'deki Muvaffak Salti Askeri Üssü'nün balistik füzelerle vurulduğu belirtilirken, üs içerisinde bulunan bazı stratejik noktaların isabet aldığı öne sürüldü.

Kuveyt yönetimi ise ülkeye yönelik yeni saldırılar nedeniyle hava savunma sistemlerinin devreye alındığını duyurdu.

MQ-9 REAPER İHA'SININ DÜŞÜRÜLDÜĞÜ İDDİA EDİLDİ

İran tarafı, ABD'nin operasyonlarını "sahte bahanelerle" gerçekleştirdiğini savundu.

Tahran yönetimi, ABD füzelerinin Sirik kentinde askeri hedeflerden çok sivil altyapıyı etkilediğini öne sürerek iki su deposunun vurulduğunu ve bir iletişim kulesinin hasar gördüğünü iddia etti.

İran ayrıca ülkenin güneyindeki Buşehr eyaletinde ABD ordusuna ait MQ-9 Reaper tipi bir insansız hava aracının düşürüldüğünü açıkladı.

ARAKÇİ'DEN ABD'YE SERT MESAJ

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, yaşanan gelişmelerin ardından sosyal medya hesabından açıklama yaptı.

Arakçi paylaşımında, ABD'nin askeri baskılara rağmen İran'ın kararlılığını sınamayı tercih ettiğini belirterek, ülkesinin silahlı kuvvetlerinin hiçbir saldırı veya tehdidi yanıtsız bırakmayacağını ifade etti.

ABD'ye yönelik uyarılarda bulunan Arakçi, güvenlik isteyen ülkelerin bölgeden çekilmesi gerektiğini savundu. İranlı bakan, Basra Körfezi'nin tarih boyunca bölgeye dışarıdan müdahale eden güçlerin karşılaştığı sonuçlara tanıklık ettiğini ileri sürdü.

Saldırılar kapsamında İran'ın önemli liman ve kıyı bölgeleri arasında yer alan Bender Abbas, Keşm Adası ve Sirik'in hedef alındığı bildirildi. Bölgeden gelen ilk bilgilere göre söz konusu noktalarda peş peşe patlama sesleri duyuldu.

HELİKOPTER OLAYI GERİLİMİ TIRMANDIRDI

Hürmüz Boğazı üzerinde düşen ABD ordusuna ait Apache helikopterindeki iki pilotun denizden kurtarıldığı belirtildi. Helikopterin düşmesine ilişkin taraflardan farklı açıklamalar gelirken, olayın ardından Washington ile Tahran arasındaki gerilim yeniden yükseldi.

ABD Başkanı Donald Trump, helikopter olayının ardından yaptığı açıklamada saldırıya karşılık vereceklerini belirtti. Trump, daha sonra yaptığı değerlendirmede, “Karşılık vermenin çok önemli olduğunu düşünüyorum. Bu, dün gece helikopterimizi düşürmelerine verilen yanıttır.” ifadelerini kullandı.

ABD KRİTİK KIYI BÖLGELERİNİ HEDEF ALDI

Trump'ın açıklamasının ardından ABD ordusu, İran'ın askeri ve lojistik açıdan stratejik öneme sahip olduğu belirtilen kıyı bölgelerine yönelik operasyon başlattı. Operasyon kapsamında İran Deniz Kuvvetleri'nin ana üssünün bulunduğu Bender Abbas liman kenti ile Hürmüz Boğazı girişindeki Keşm Adası ve Sirik bölgelerinin hedef alındığı aktarıldı.

Bölgedeki gelişmelerin ardından saldırıların kapsamı ve meydana gelen hasara ilişkin resmi makamlar tarafından ayrıntılı bilgi paylaşılmadı.

CENTCOM'DAN “ORANTILI YANIT” AÇIKLAMASI

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), operasyonlara ilişkin yazılı açıklama yayımladı. Açıklamada, ABD güçlerinin Başkomutan'ın talimatıyla İran'a yönelik öz savunma saldırıları başlattığı belirtilerek, harekatın bir gün önce düşürülen ABD Ordusu Apache helikopterine yanıt niteliği taşıdığı ifade edildi.

CENTCOM açıklamasında, görevin “haksız İran saldırganlığına orantılı bir yanıt” olduğu kaydedildi.

ERBİL'DE SAVAŞ UÇAKLARI

Saldırıların ardından Erbil semalarında ABD ve İran savaş uçakları uçuş yapmaya başladı. Bölgede askeri alarm durumu ve gergin bekleyiş sürüyor.

DEVRİM MUHAFIZLARI OPERASYON BAŞLATTI

İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun Erbil'de İranlı-Kürt muhalif grupların karargâhlarını hedef alan büyük çaplı bir operasyon başlattığı öğrenildi. Kuzey Irak'ın tam labinde yer alan Erbil, büyük ABD üslerine ev sahipliği yapıyor.

ABD UÇAKLARI BASRA KÖRFEZİ'NDE

"Flight Radar" verilerine göre, ABD ordusuna ait bazı yakıt ikmal uçaklarının Basra Körfezi'ndeki hareketliliği dikkati çekti. Trump'ın "İran'a karşılık vereceğiz" açıklaması sonrası ABD ordusuna ait yakıt ikmal uçaklarının Basra Körfezi ve çevresinde uçuş yaptığı görüldü.

İRAN: HELİKOPTER KASTEN HEDEF ALINMADI

İran Dışişleri Bakan Yardımcısı, Al Jazeera televizyonuna yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı üzerinde düşen ABD'ye ait Apache helikopterinin İran tarafından kasten hedef alınmadığını söyledi.

İranlı yetkili, olayın arkasında İran'ın bulunmadığını ifade ederken, bölgedeki yüksek gerilim nedeniyle benzer hadiselerin kasıtsız şekilde meydana gelebileceğini dile getirdi.

İRANLI YETKİLİLERDEN FARKLI MESAJLAR

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Sözcüsü İbrahim Rezai ise yaptığı açıklamada, düşürülen helikopterin İran tarafından vurulduğuna yönelik ifadeler kullandı. Rezai, ABD'nin uyguladığı deniz ablukasını savaş eylemi olarak değerlendirdiklerini belirterek, İran'a yönelik olası saldırılara hızlı ve kararlı şekilde karşılık vereceklerini söyledi.

Öte yandan İran devlet televizyonunun aktardığına göre, İranlı askeri bir kaynak son 24 saat içinde Hürmüz Boğazı'nda havadan herhangi bir askeri saldırı gerçekleştirilmediğini ifade etti. Aynı kaynak, ABD'nin düşürülen helikopter olayını gerekçe göstererek İran'a saldırması halinde kesin bir karşılık verileceği uyarısında bulundu.

Güvenlik kaynaklarına dayandırılan açıklamada, Hayrat Şatır’ın bulunduğu ıslah ve rehabilitasyon merkezinde öldüğü yönündeki haberlerin asılsız olduğu ifade edildi. Yetkililer, sosyal medya platformlarında dolaşıma sokulan bilgilerin doğrulanmamış içerikler olduğunu kaydetti.

HAYRAT ŞATIR HAKKINDAKİ İDDİALAR SOSYAL MEDYADA YAYILDI

Sosyal medya platformlarında yer alan paylaşımlarda, 76 yaşındaki Hayrat Şatır’ın tutuklu bulunduğu cezaevinde kalp krizi geçirdiği ve yaşamını yitirdiği öne sürülmüştü. İddiaların kısa sürede geniş kitlelere ulaşmasının ardından Mısır makamları konuya ilişkin resmi açıklama yayımladı.

Bakanlık açıklamasında, Şatır’ın ölümüne ilişkin haberlerin doğru olmadığı vurgulanırken, kamuoyunda dolaşıma giren bilgilerin resmi kaynaklar tarafından doğrulanmadığı belirtildi.

2013 SONRASI TUTUKLANMIŞTI

Hayrat Şatır, 2013 yılında Mısır’da ülkenin ilk sivil yönetimine karşı gerçekleştirilen askeri darbenin ardından gözaltına alınan ve daha sonra tutuklanan Müslüman Kardeşler yöneticileri arasında yer alıyor. Şatır, aralarında “Hamas adına casusluk” suçlamasının da bulunduğu çeşitli davalarda yargılandı.

Yargı süreçlerinin ardından farklı davalarda müebbet hapis ve idam cezalarına çarptırılan Şatır, uzun süredir cezaevinde bulunuyor.

İNSAN HAKLARI TARTIŞMALARI SÜRÜYOR

Mısır yönetimi, özellikle siyasi muhaliflere yönelik uygulamalar nedeniyle uluslararası insan hakları kuruluşlarının eleştirilerine konu olmaya devam ediyor. Ülkedeki gözaltı, tutukluluk koşulları ve yargı süreçlerine ilişkin tartışmalar son yıllarda sık sık gündeme gelirken, Hayrat Şatır hakkında ortaya atılan son iddialar da kamuoyunda geniş yankı uyandırdı.